اين دوره وضعيت سياسى جهان اسلام چگونه بود و شيعه در اين ميان چه مىكرده است ؟ از نظر فكرى ، اجتماعى و به‌ويژه علمى و فرهنگى مسلمانان چه اوضاعى داشته‌اند و مهم‌تر از آن ، وضعيت فرهنگى و علمى جهان شيعه است كه خود اقتضائات ديگرى دارد ؛ پراكندگى جمعيت ، شهرهاى شيعه‌نشين ، مراكز علمى ، دانشمندان ، علوم و مباحث ديگر در اين حوزه قابل جستجو و امعان‌نظر مىباشد . بر همين اساس ، پژوهشكده ورود به اين مقوله را از پژوهش‌هاى ضرورى شمرده تا در پرتو آن بسيارى از مسايل ابهام‌آلود پاسخ بيابند . بىگمان انجام چنين كارى تنها با پشتوانهء فكرى و طراحى انديشمندانه دست‌يافتنى است . در اين‌جا شايسته است از پژوهشگر ارجمند آقاى دكتر غلام حسن حسين‌زاده شانه‌چى كه با اشتياق و پشتكارى ، و همت بلند به انجام آن دست يازيد ، تقدير گردد و نيز از ديگر پژوهشگران پژوهشكده كه به نحوى در شكل‌گيرى اين كتاب ارزشمند نقش آفريدند ، به‌ويژه اعضاى محترم شوراى پژوهشى ، مدير پيشين گروه فرهنگ و تمدن اسلامى آقاى دكتر نعمت اللّه صفرى ، مدير كنونى گروه ، آقاى مهران اسماعيلى ، مدير دفتر پژوهش حجة الاسلام آقاى شالباف ، اعضاى محترم شوراى علمى گروه و هم‌چنين حجة الاسلام و المسلمين آقاى محمد تقى سبحانى رياست محترم پژوهشگاه ، و حجة الاسلام و المسلمين آقاى محمد حسن نجفى قائم مقام محترم پژوهشگاه تشكر و قدردانى شود . دكتر سيد عليرضا واسعى مدير پژوهشكدهء تاريخ و سيره اهل بيت عليهم السّلام