مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)

151

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)

قرار گرفت . نويسندهء اين كتاب به روشنى شناسايى نشده ، چون برگهاى آغازين و پايانى افتادگى و وصّالى دارد . و از گذر كسانى كه از آنان ياد شده مىتوان حدس زد كه پس از سال 647 ه . ق نگاشته شده است ، چون از ابن بيطار با جملهء رحمه اللّه ياد مىكند . همچنين در كتاب يادآورى شده كه كتابت آن در مدينهء روميه به اتمام رسيده است . اين نسخه از جملهء مجموعه كتابهايى بوده كه نادر شاه به كتابخانهء آستان پيشواى هشتم و به سال 1145 ه . ق وقف كرده است . اين كتاب عربى نگاشت كه به شمارهء 5081 در آن كتابخانه نگهدارى مىشود ، كتابى است مشتمل بر بيست و پنج باب در شرح ساخت ترياق فاروق . در اين كتاب از بزرگانى چون ديسقوريدوس و جالينوس و رازى و ابن سينا و ابن جلجل و ابن بيطار و ابن جميع و ابن سمجون و ابن ماسويه و ابن تلميذ و ابن صورى و غافقى و اسحق بن عمران و زهراوى و ديگران ياد شده است . فهرست نگار جلد نوزدهم آستان قدس رضوى نويسندهء او را از علماى نيمهء دوّم قرن ششم و نيمهء اوّل قرن هفتم دانسته است . « 1 » به نظر مىرسد همچنان‌كه پيشتر گفتيم اين ديدگاه چندان دقيق نباشد ، چون زودتر از نيمهء سدهء هفتم كه پس از مرگ ابن بيطار است ، نمىتوان تاريخى مقدّم بر آن براى تأليفش در نظر گرفت . ترياق نگاشت‌هاى فارسى در مجموعهء نسخه‌هاى خطى شناسايى شده تا زمان تأليف اين كتاب در سدهء دهم هجرى - حدود سالهاى 970 ه . ق كه به روزگار شاه طهماسب صفوى ( 984 - 930 ه . ق ) - نوشتار پارسى نگاشت ديگرى با اين عنوان ، شناسايى نشده است . و پس از آن چند تن رساله‌هايى با اين نام مىنگارند : يكى محمد نصير الدين پسر قاضى پسر كاشف الدين يزدى است كه به سال 1119 ه . ق - و گويا در اواخر عمر - رساله‌اى

--> ( 1 ) . فهرست كتب خطّى كتابخانهء مركزى و مركز اسناد آستان قدس رضوى ، ج 19 ، ص 100 .