مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)

105

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)

خلفه : نوعى از اسهال است . المتفرّقات خشب : چوب . خطوط : خطّها . خشونت : ناهموارى ظاهر چيزها . خشن : ناهموار . خشكار : نانى كه سبوس آن را نگرفته باشند . خضاب : آنچه موى و دست و پاى را بدان رنگ كنند ، مثل حنا و وسمه « 1 » . خلط : جسمى است تر و روان كه غذا اوّلا مستحيل به آن شود ، و آن چهار است : خون و صفرا و بلغم و سودا ، و در « بلغم مخاطى » اقسام آن ذكر شد . خريف : پاييز . خيوط : كرم زنجيره‌اى درخت رز است . خرطوم : بينى فيل است . خبيص « 2 » : نوعى حلوايى است « 3 » غليظ القوام . حرف الدّال الأعضاء دقاق : معاى دقاق سه رودهء بالايين است ، و « 4 » در « امعاء » گفته شد .

--> ( 1 ) . وسمه : يا وسمه ، حناى مجنون ( Indiga ) ، كتم ، خطر ، گياهى است برگش شبيه برگ مورد و ساقش غير مجوّف و ثمرش به قدر فلفلى و بعد از رسيدن سياه گردد و بدان ابرو و موى را خضاب كنند و در آن قوّهء محلّله باشد . ( منتهى الارب ) ظاهرا وسمه رنگ يك چيز است و آن برگ نساييده يا درشت كوفتهء آن برگ و رنگ نرم كوفتهء آن است . ( لغتنامه ) . ( 2 ) . خبيص : افروشه و آن حلوايى است از خرما و روغن . ( غياث اللغات ) . ( 3 ) . س : نوعى از حلاوه است . ( 4 ) . م : - و .