كمتر از حرارت « 1 » سرخ « 2 » باشد « 3 » . اما سپيد « 4 » شدن « 5 » از ضعف حرارت غريزى باشد و گره گرفتن ، بلغم غفن . اما رنگهاى چشم : سبب سياهى « 6 » چشم « 7 » هفت چيز است ؛ يا از كمى « 8 » روح باصره باشد ، يا از كدورت آن باشد ، يا از كوچكى رطوبت جليدى « 9 » باشد ، يا از گو افتادن اين رطوبت « 10 » ، يا از بسيارى « 11 » رطوبت بيضى « 12 » باشد ، يا از تيرگى اين رطوبت باشد ، يا از سياهى طبقه عنبيه « 13 » . و اسباب حدوث زرقت ، ضد اسباب كحلى و « 14 » سياه چشمى « 15 » باشد . اما شهلت « 16 » و شعلت « 17 » از اجتماع بعضى اسباب سواد « 18 » و « 19 » زرقت « 20 » باشد « 21 » . دهم : سمنه « 22 » است و « 23 » آن « 24 » فربهى و لاغرى و تنكى « 25 » و آكندگى بدن باشد . فربهى كه از بسيارى گوشت بود ، از گرمى و ترى بود . و « 26 » فربهى كه از بسيارى پيه « 27 » بود ، از سردى و ترى بود . و « 28 » لاغرى كه از اندكى گوشت بود ، از سردى و خشكى بود . و « 29 »

--> ( 1 ) . م : - حرارت . ( 2 ) . س : سرخى . ( 3 ) . ل : پديد آيد . ( 4 ) . س : سفيد . ( 5 ) . م : + موى . ( 6 ) . ل : سياه . ( 7 ) . ل : + از . ( 8 ) . س : يكى . ( 9 ) . س : بيضى . ( 10 ) . ل : - يا از گو افتادن اين رطوبت . ( 11 ) . س : - رطوبت جليدى . . . بسيارى بيضى . ( 12 ) . م : نبضى . ( 13 ) . س و م : عينيه ؛ م : + باشد . ( 14 ) . ل : - كحلى و . ( 15 ) . ل : سياهى چشم . ( 16 ) . س : سهلت ؛ شهلت : به ضمّ اول ، ميش چشمى ، آن است كه حدقهء چشم به سرخى زند و خطهاى سرخ نبوده باشد مانند شكلت . ليكن آن عبارت است از كمى سياهى حدقه به حدّى كه گويا مايل به سرخى است ، يا سياهى چشم كمتر از زرقت ( لغتنامه ) . ( 17 ) . شعلت : اشعل مردى است كه خلقت چشم او به سرخى زند ( لغتنامه ) ؛ ل : + آن . ( 18 ) . ل : - سواد ؛ س : سودا . ( 19 ) . ل و س : - و . ( 20 ) . س : ازرقت . ( 21 ) . ل : شود ؛ م : است . ( 22 ) . ل : محنه ، م : سخنه . ( 23 ) . م : - و ؛ ( 24 ) . س : از . ( 25 ) . ل : نتكى . ( 26 ) . س : - و . ( 27 ) . س : معده . ( 28 ) . ل : - و . ( 29 ) . س : - و ؛ م : - و لاغرى . . . بود و .