از روزگار ديرين ، پزشكان بزرگ چون بقراط و جالينوس و زكرياى رازى و ابو على سينا و به دنبال آنان بسيارى حكيمان رساله‌هايى در اين باب تدوين كرده‌اند كه ياد كرد چند نكته در اينجا پيرامون اين نگارشها بايسته است : 1 . همهء آنچه نگاشته شده بوده است از دستبرد رخدادهاى روزگار مصون نمانده و شايد شمار فراوانى نوشتار ارزشمند وجود داشته كه اكنون هيچ آگاهيى از آنان در دست نيست . و حتى پس از فهرست‌نگارى كتابهاى خطى بر جاى ماندهء جهان ، هم نشانى از آنها به دست نخواهد آمد و شايد حتى در فهرستهاى كهن و يا تاريخ‌نگاشتهاى عمومى و پزشكى مثل عيون الأنباء و طبقات الأطبّاء ابن ابى اصيبعه و تاريخ الحكماء قفطى و جز آن هم ياد نشده باشد . و نويسندگان نيك‌بخت‌تر ، علىرغم بر جاى نماندن دست نوشته‌هايشان ، شايد نامى از اثر آنها در اين نوشتارهاى بر جا مانده ذكر شده باشد . 2 . شايد حفظ الصحّة نگاشتهايى وجود داشته باشد كه يا هنوز در كتابخانه‌هاى شخصى و خانوادگى باقى مانده و نمىتوان به آسانى به آنها دسترسى داشت يا اينكه در كتابخانه‌هايى وجود دارند كه هنوز فهرست نشده‌اند . و به اين سبب نمىتوان پيرامون منحصر به فرد بودن يا نسخهء اقدم بودن كتابها قاطعانه اظهار نظر كرد . 3 . فهرست‌نگاريهاى انجام شده طى چند سدهء اخير از سوى فهرست‌نگاران ، كارى يك دست نبوده و هر فهرست‌نگار به ويژه در جهان سوم و از جمله ايران ، به شكل سليقه‌اى به اين كار پرداخته و در اين ميان نامهاى دلخواهى به يك رسالهء يگانه داده‌اند كه گاه براساس محتويات كتاب است و گاه براساس اطلاعات نادرست ديگر فهرست نگاران . شوربختانه به دليل تخصصى نشدن فهرست‌نگارى كه يك فهرست‌نگار ناگزير است كتابهاى متفاوت يك كتابخانه در رشته‌هاى گوناگون را فهرست كند و افزون بر آن نسخه‌هايى كه افتادگيهاى آغازين و پايانين دارند و جعليات كاتبان پيشين و فروشندگان امروزين نسخه‌ها ، كار را دشوارتر مىكند و به پراكندگى آگاهيهاى كتابشناسى ما مىافزايد . و از اين سبب آنچه كه تاكنون به عنوان كتابهاى خطى در كتابخانه‌ها فهرست شده است ، در آينده تعداد عناوين قطعى آنها بىترديد كاهش خواهد يافت . از جمله در يك پژوهش شخصى ، دريافتم كه گاه يك كتاب به هفده نام ضبط شده و به سه نويسنده نسبت داده شده است .