4 . از آنچه نيز كه اكنون در دسترس است چون براساس نسخه‌هايى ناديده است ، خطاهاى بسيارى دامن‌گير دانش كتابشناسى مىشود . به اين معنا كه اگر به فرض همهء نسخه‌هاى يك كتاب از سوى يك كارشناس و نه از منظر چشم كارشناسان متعددى ديده مىشد اطلاعات داده شده از اطلاعات كنونى متفاوت‌تر بود . و اين موضوع در تدوين كارهايى چون فهرستوارهء كتابهاى فارسى كه استاد احمد منزوى به آن پرداخته‌اند خود را به روشنى نشان مىدهد . پيرامون حفظ الصحّة نگاشتها در جلد پنجم فهرستوارهء كتابهاى فارسى ( صص 3412 - 3422 ) حدود هفتاد رسالهء كوتاه و بلند با نامهاى حفظ الصحّة ، حفظ البدن و حفظ صحّت ثبت شده كه گاهى پس‌نامهايى هم به آن افزوده شده است . و محتملا كتابهايى نيز وجود دارد كه به دليل داشتن پيشنامهاى ديگر در اينجا ياد نشده و شايد اساسا نام آنها در اين مقوله نگنجد ولى به راستى محتواى آنها پيرامون بهداشت است . در زمستان سال 1382 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى و با لطف استاد عبد الحسين حائرى - كه خدايش تندرست و سرزنده و كامياب داراد - نسخه‌اى را ديدم كه حفظ الصحّة نام داشت و نويسنده ابن مبارك ياد شده بود . و توضيحات بيشتر آنكه در جلد نوزدهم هم آمده ، در شناسايى نسخه‌هاى ديگر كتاب و شخصيت مؤلّف كمك زيادى نمىكند و نسخه‌اى ديگرى كه در فهرست به آن اشاره شده بعدا در حضور ايشان مشخص شد ، آن نسخه كتاب ديگرى است از پزشكى مازندرانى تبار . و نسخهء ديگرى با اين مشخصّات نه تنها در مجلس ، بلكه در كتابخانه‌هاى ديگر ايران نيز ثبت نشده است . استاد عبد الحسين حائرى مىنويسند : حفظ الصحّة از محمّد حكيم بن مبارك ، قرن دهم هجرى ، به شمارهء 6236 ، نسخه‌اى است به قلم نستعليق مؤلّف ، سرفصلها و عبارات عربى شنگرف ، صفحات 135 ، سطور 11 ، كاغذ سمرقندى شكرى رنگ . « 1 » با تورّق در متن درمىيابيم كه كتاب براى سليمان قانونى سلطان عثمانى ( جلوس 926 ه . ق - و متوفّى 974 ه . ق ) فرزند سلطان سليم عثمانى ( جلوس 918 ه - متوفّى 926 ه / 1520 م ) و نوهء سلطان بايزيد عثمانى ( جلوس 886 ه . ق / 1481 م - متوفّى 918 ه / 1512 م ) نگاشته شده است .

--> ( 1 ) . فهرست كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ، ج 19 ، ص 207 .