مقدّمهء مصحّح دمى با غم به سر بردن جهان يك سر نمىارزد * به مى به فروش دلق ما كز اين بهتر نمىارزد حافظ شيرازى به راستى ، حافظ چه نيك دريافته بود كه لحظه‌اى اندوه داشتن با همهء داشته‌هاى جهان برابرى نمىكند . و ازاين‌رو نگهداشت تندرستى تن و روان ، از گذشتهء دور ، ذهن فرزانگان و پزشكان كهن را به خود مشغول داشته بود پژوهشهاى فراوان و ارزشمندى در اين زمينه براى نسلهاى بعد به جاى گذاشتند . نوشتارهاى بر جاى مانده از پزشكى كهن ، در چهارچوب پنج بخش بنيادين : بنيادها - كليات دانش پزشكى - بيماريهاى عام ، بيماريهاى خاص - بيماريهاى نوك سر تا نوك پا - داروهاى ساده و داروهاى تركيبى - قرابادين - است . يكى از بخشهاى اصول پزشكى كهن « بهداشت » يا به تعبير خود نويسندگان آن روزگار « حفظ الصحّة بالأسباب الستّة » بوده كه بازگردان آن « نگهداشت تندرستى به كمك سببهاى ششگانه » است . در اين زمينه رساله‌هاى كوچك و بزرگ فراوانى به زبان تازى و پارسى و سپس تركى نگاشته شد . البته گاهى چون حفظ تندرستى را به شش عامل بنيادين بيرونى نسبت مىدادند در نامگذاريهاى برخى از اين رساله‌ها به جاى اصطلاح حفظ الصحّة از پس‌نامها و پيش‌نامهاى همراه گروهى اصطلاحات از خانوادهء « اسباب ستّه » استفاده مىكردند و براى نمونه ابو الفضل حبيش تفليسى در سدهء ششم هجرى كتابى با عنوان تقويم الصحّة بالأسباب الستّة مىنگارد .