نهند ، آن را خشك گرداند « 1 » . سورنجان « 2 » و ريوند نرم سوده بر آنجا ريزند همين عمل كند و اگر دردمند بود ، بدين ضماد تسكين درد كنند : بابونه ، اكليل ، گل خطمى ، تخم كتان از هر يك سه درم ، افيون يك درم ، زعفران يك درم ، مقل دو درم به زردهء تخم مرغ و پيه مرغ يا روغن گل و مغز ساق گاو و كوهان شتر سرشته ، ضماد كنند ؛ و اگر داميه بوده باشد و حالا خون نمىآيد و خواهند كه بيايد ، به زهرهء گاو و پياز طلا كنند ، بگشايد و اگر سيلان مىكند منع نكنند ، إلّا چون به افراط انجامد و موجب ضعف مىگردد ، « 3 » منع كنند . پس به قرص كهربا و شراب انجبار « 4 » و حبّ الآس دادن و شياف كحلى و اجزاى آن اين است : كندر ، گلنار ، مازو ، سرمه شبّ « 5 » ، اقاقيا « 6 » ، صمغ عربى ، برابر كوفته و بيخته به گلاب بسريشند و هريك برابر دانهء خرمايى ساخته ، عمل كنند و بريدن آن به طريقه‌اى كه دستكاران ماهر كنند « 7 » ، علاجى تمام باشد ، امّا از خطرى خالى نبود و تمام را نبرند ، اگر متعدّد باشد ؛ « 8 » امّا بواسير رحم از خلط سوداوى حادث شود ، مثل بواسير مقعد ، و

--> ( 1 ) . ف : - و بر آتش نهاده . . . گرداند . ( 2 ) . سورنجان : به لغت يونانى « ارمودقطيلوس » گويند و سورنجان بيخ نباتى است كه شكوفهء آن پيش از جمله انواع شكوفه‌ها در فصل بهار پديد آيد و برگ نبات او بر روى زمين نزديك باشد . ( صيدنه ، ص 405 ) و به فارسى وى را شنبليله گويند . ( مخزن الادويه ، ص 529 ) . ( 3 ) . ف : + پس . ( 4 ) . انجبار : نباتى است برگش شبيه به برگ رطبه و با اندك زغنى مثل غبار و شاخه‌هاى او قوىتر از شاخه‌هاى رطبه و مايل به سرخى و به قدر قامتى و در اكثر بر عليق متشبّك مىشود و آنچه در نزديكى او مىباشد و گلش سرخ و بعد از ريختن گل غلافهاى كوچك از او به هم مىرسد و در آن تخمهاى ريزه است و بيخش خشبى و سرخ و مستعمل از او عصارهء بيخ تازهء آن و ريشه‌هاى باريك اوست و او را الحاء انجبار گويند . ( تحفه ، صص 114 - 115 ) . ( 5 ) . س : سرمهء مازو . ( 6 ) . اقاقيا : لغت يونانى است و اسم عصارهء قرظ است و قرظ ثمر سنبط است كه از آن صمغ عربى به عمل مىآيد و به هندى « كيكر » و ثمر آن را « كيكر كارس » و به فرنگى « اكاكيا » نامند . ( مخزن الادويه ، ص 157 ) . ( 7 ) . ل : دوا كند . ( 8 ) . ل : - امّا از خطرى . . . باشد .