مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
255
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
هريكى شش درم ؛ كوفته و بيخته با عسل كف گرفته بسرشند و عسل سه وزن ادويه باشد . اطريفل بزرگ : در باه بيفزايد و بواسير را سود دارد و معده را گرم كند و لون روى نيكو كند : هليلهء بزرگ ، هليلهء سياه ، بليله ، شيرهء آملهء از دانه بيرون كرده و فلفل و دار فلفل : از هريكى سه درم / بوزيدان « 1 » ، بسباسه « 2 » ، شيطرج هندى ، شقاقل ، تدرى سرخ و زرد ، لسان العصافير ، حب فلفل ، كنجد پوست كنده ، خشخاش سفيد ، بهمن سرخ و سفيد : از هريكى يك درم ؛ كوفته و بيخته با عسل كفگرفته بسرشند و چهل روز در ميان جو نگاه دارند . اطريفل كوچك : رطوبت از معده بزدايد و سستى معده را سود دارد و ذهن را صافى كند و رنگ روى نيكو كند : هليلهء سياه و هليلهء كابلى و هليلهء زرد ، بليله ، آمله ؛ راستار است بكوبند و ببيزند و به عسل كفگرفته بسرشند و در ظرف كاشى يا چينى نگاه دارند . معجون نجاح : خلطهاى غليظ چون بلغم لزج و سودا براند و اصحاب ماليخوليا را سود دارد : هليلهء سياه ، بليله ، آملهء از دانه بيرونكرده . از هريكى ده درم / بسفايج « 3 » ، افتيمون ، اسطوخودوس ، تربد سفيد : از هريكى پنج درم ؛ كوفته با عسل كفگرفته بسرشند ؛ شربتى پنج مثقال . معجون خيار چنبر : قولنج را بگشايد و درد معده و شكم را سودمند بود و خلطهاى غليظ بلغمى را براند : تربد : چهل درم / بنفشه : بيست درم / نمك هندى ، رب السوس : از هريكى هفت درم / تخم رازيانه ، انيسون ، مصطكى : از هريكى پنج درم / خيار چنبر : صد درم / فانيد : صد درم / عسل كفگرفته : صد درم / روغن بادام : شصت درم ؛ عسل و فانيد را به هم بگدازند و خيار چنبر و روغن را در آن حل كنند و داروها را كوفته و بيخته بدان بسرشند ؛ شربتى پنج مثقال . ترياق اربعه : گزيدن جانوران مثل مار و كژدم را نافع است . درد جگر و سپرز و صرع و
--> ( 1 ) . بوزيدان : دارويى است كه از مصر آورند و به عربى مستعجل خوانند و به جهت فربهى استعمال كنند . ( برهان قاطع ) . ( 2 ) . بسباسه : به فتح اول و خامس ، پسپاسه ، گل درخت جوزبويا ( فرهنگ معين ) . ( 3 ) . بسفايج : به فتح اول و خامس ، معرب بسپايك ، اذراس الكلب ، كثير الارجل ، اگر قدرى از آن در شير اندازند ، شير را ببندد و شير بسته را حل كند . مسهل سود است . ( برهان قاطع ) .