مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
216
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
و جاو شير و سير « 1 » و پياز به موضع گزندگى نهند « 2 » تا زهر بكشد . و مرغ خانگى يا خروس بكشند « 3 » و سينه بشكافند و بر آن موضع نهند و هر ساعت كه فاتر « 4 » شود « 5 » ، ديگر مىنهند . و « 6 » سركه « 7 » و زهرهء گاو و زهرهء بز و « 8 » خاكستر چوب انجير و چوب رز بر آن « 9 » نهند . و روغن گاو ديرينه بسيار دهند . و در ميان « 10 » شير نهند « 11 » . و نگذارند كه بخسبد و حركت فرمايد « 12 » . و ترياك « 13 » بزرگ « 14 » يك « 15 » مثقال با « 16 » شراب كهن « 17 » بدهند . و اندر گرمابه مىبرند « 18 » تا عرق كند . و مارمهره با خويشتن داشتن « 19 » سود كند « 20 » . گزيدن كژدم : اول زهر او را بيرون بايد كشيدن پس تكميد « 21 » كردن به نمد « 22 » . و گاورس گرم و سير و عاقرقرحا كوفته بر آن موضع نهند . و ترياق « 23 » اربعه و مثروديطوس « 24 » و سنجرينا « 25 » به غايت سودمند است . گزيدن سگ ديوانه : جراحت او نبايد گذاشت « 26 » كه درست شود و محجمه « 27 » بر « 28 » بايد نهاد « 29 » و مكيدن . و مدت چهل روز جراحت را « 30 » گشاده بايد داشتن تا زهر او تمام بپالايد « 31 » .
--> ( 1 ) . م : قند . ( 2 ) . م : نهد . ( 3 ) . س : بكشد . ( 4 ) . س : فايز . ( 5 ) . م : مىشود . ( 6 ) . س : + هر ساعت كه فايز شود . ( 7 ) . م : + و نمك . ( 8 ) . م : با . ( 9 ) . م : + موضع . ( 10 ) . م : آبزن . ( 11 ) . م : نشانند . ( 12 ) . س : فرمانيد . ( 13 ) . م : ترياق . ( 14 ) . ترياك بزرگ : ترياق كبير ، معجونى است مركب از هفتاد ادويه و اين را ترياق فاروق نيز گويند ، دافع جميع زهرها و مقوى دل و دماغ ، همان ترياق متروديطوسى است . ( لغتنامه ) . به نظر مىرسد ترياقى افسانهاى است كه در طب ، حكم اكسير كيميا دارد . ( 15 ) . م : با يك . ( 16 ) . م : - با . ( 17 ) . م : كهنه . ( 18 ) . م : برند . ( 19 ) . م : دارد كه . ( 20 ) . م : سودمند . ( 21 ) . م : تلميد ؛ تكميد : پوست بدن را با چيزى گرم يا سوزنده چون خردل و امثال آن تحريك و گرم كردن تا خون به سوى بيرون ميل كند . ( 22 ) . م : - به نمد . ( 23 ) . م : ترياك . ( 24 ) . س : مشروديطوس . ( 25 ) . م : سنجربنيا . ( 26 ) . م : گذاشتن . ( 27 ) . س : + بر بايد . ( 28 ) . م : + او . ( 29 ) . م : نهادن . ( 30 ) . م : - را . ( 31 ) . م : ببالايد .