مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
169
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
باب سى و يكم « 1 » : در غشى غشى باطل شدن « 2 » و بىكار « 3 » شدن جمله قوتهاى محركه « 4 » و حساسه است « 5 » . و اسباب غشى به تحليل شدن روح است به واسطه استفراغهاى و تحليل به « 6 » افراط به سبب لذتى مفرط باشد چون لذت جماع و دردهاى مفرط « 7 » چون درد « 8 » قولنج و معده ، يا امتلا باشد از مادهاى كه خنق « 9 » روح كند . علامت غشى « 10 » ، سردى « 11 » اطراف بدن « 12 » باشد . و نبض صغير و ضعيف و بطى « 13 » باشد . و لون زرد باشد . علاج : در وقت نوبت ، گلاب و آب سرد بر روى ماليدن « 14 » و صندل و گلاب و خيار بادرنگ سرد كرده « 15 » ، در حلق « 16 » چكانيدن « 17 » و جلاب شراب سيب و شراب حمّاض « 18 » و نيلوفر دادن « 19 » . و آنچه به سبب دردها باشد ، علاج آن دردها « 20 » بايد كردن و « 21 » غذا ماء اللحم و مرغ بريان كرده و زردهء تخم مرغ نيمبرشته بايد دادن . باب سى و دؤم « 22 » : در برآمدن خون از گلو علاج : رگ باسليق گشودن « 23 » و قرص « 24 » كهربا به آب تخم تورك و آب ورق
--> ( 1 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 2 ) . م : - شدن . ( 3 ) . ل : يبكار . ( 4 ) . ل : + است . ( 5 ) . م : باشد . ( 6 ) . ل : - به . ( 7 ) . م : به افراط . ( 8 ) . ل : - درد . ( 9 ) . ل و م : حنق ؛ حنق به معناى خشم و فربگى است و خنق به فتح اول و كسر ثانى به معناى خفه كردن . ما همين واژه را ترجيح دادهايم . ( 10 ) . ل : غش . ( 11 ) . م : - سردى . ( 12 ) . م : + سرد شدن . ( 13 ) . م : بطى و ضعيف . ( 14 ) . م : بايد زدن . ( 15 ) . ل : حماص . ( 16 ) . ل : دهند . ( 17 ) . م : چكانيد . ( 18 ) . ل : حماص . ( 19 ) . ل : دهند . ( 20 ) . ل : - باشد . . . دردها . ( 21 ) . م : - و . ( 22 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 23 ) . م : بايد زدن . ( 24 ) . قرص : حب كه جهت معالجهء امراض يا تسكين درد ، مورد استفاده دارد ( لغتنامه ) .