نافع باشد « 1 » . باب هشتم « 2 » : در « 3 » سهر سهر « 4 » بىخوابى « 5 » مفرط است و اين « 6 » مرضى مخوف است . سبب آن گرمى و خشكى باشد كه بر مزاج دماغ غالب گردد « 7 » . علاج : روغن بنفشه و روغن دانهء كدو در دماغ بايد « 8 » چكانيد « 9 » و شراب بنفشه و شراب خشخاش بايد « 10 » دادن و آسايش فرمودن « 11 » و از غم و فكر دور بودن « 12 » و به گرمابه « 13 » رفتن و آب فاتر « 14 » استعمال كردن . و « 15 » غذا مزورهء بنوماش « 16 » با مغز بادام و اسفاناخ « 17 » و گوشت « 18 » بزغاله دادن . و « 19 » آنچه خواب آورد « 20 » : سماع آهسته خوش شنودن « 21 » و آواز « 22 » باد نرم كه درختان را « 23 » جنباند و حكايتها « 24 » و « 25 » افسانهاى « 26 » خوش گوش « 27 » كردن و اطراف بدن « 28 » آهسته ماليدن . و « 29 » اگر كسى را با « 30 » بىخوابى مفرط ، سرفهء خشك با ديد آيد « 31 » ، نشان هلاك باشد « 32 » .

--> ( 1 ) . س : - نافع باشد ؛ م : است . ( 2 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 3 ) . م : اندر تدبير . ( 4 ) . م : - سهر . ( 5 ) . ل : + است . ( 6 ) . ل : - اين . ( 7 ) . م : شود . ( 8 ) . ل : - بايد . ( 9 ) . ل : چكانند ؛ س : چكاند . ( 10 ) . ل : - بايد . ( 11 ) . س : - و آسايش فرمودن . ( 12 ) . س : بود . ( 13 ) . س : ديگر مايه . ( 14 ) . آب فاتر : آب نيم‌گرم . ( لغتنامه ) . ( 15 ) . م : - و . ( 16 ) . بنوماش : نوعى از ماش است ؛ غلهء سبزرنگ كه آن را مونگ گويند ، ماش سياه . ( لغتنامه ) . « مج خوانند ، به شيرازى بنوماش گويند و بنو سياه خوانند . » ( اختيارات بديعى ، ص 404 ) . ( 17 ) . ل : اسفاناج ؛ م : اسفناج . ( 18 ) . س و ل : - گوشت . ( 19 ) . م : - و . ( 20 ) . م : + چون . ( 21 ) . س : شنيدن . ( 22 ) . م : - و آواز . ( 23 ) . ل : - را ؛ م : + به آهستگى . ( 24 ) . س و م : حكايتهاى . ( 25 ) . س و م : - و . ( 26 ) . س : - افسانهاى . ( 27 ) . ل : - گوش . ( 28 ) . م : + را . ( 29 ) . ل : - و . ( 30 ) . س : - با . ( 31 ) . س : بازديد آورد ؛ م : به ديد آيد . ( 32 ) . س : شدن است .