باب هفتم « 1 » : در سبات « 2 » سبات « 3 » مرضى مخوف است . و آن خوابى است مفرط و دراز و به دشخوارى « 4 » بيدار شود و چون او را بيدار كنند همچنان « 5 » خفته باشد . و سبب اين مرض ، سرد شدن مزاج است « 6 » به « 7 » سبب خوردن داروهاى سرد يا سرماى مفرط كه از بيرون به دو « 8 » رسد يا بسيارى بلغم « 9 » دماغ . علامت « 10 » : سفيدى « 11 » زبان و تهيج و فراموشى و نبض موجى « 12 » و عريض « 13 » و نرم باشد . علاج : اگر از خوردن داروهاى « 14 » سرد باشد ، دارويى « 15 » گرم بايد خوردن « 16 » چون ترياك « 17 » و مثروديطوس . و اگر سبب مادهء بلغمى باشد ، تنقيه دماغ بايد كردن به حبهاى تيز و « 18 » حب اياره و حب اصطمخيقون « 19 » . و « 20 » غذا نخودآب با سعتر « 21 » و دارچينى و كرويا و نانخواه بايد دادن « 22 » . و جند بيداستر « 23 » در روغن ياسمين حل كنند و در دماغ چكانند ،

--> ( 1 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 2 ) . م : شبات . ( 3 ) . م : شبات . ( 4 ) . ل : دشخوار شب ؛ م : دشوارى . ( 5 ) . س : همچون . ( 6 ) . م : + و . ( 7 ) . س : - به . ( 8 ) . س : به وى . ( 9 ) . س : + در . ( 10 ) . س : + آن . ( 11 ) . در « س » مخدوش است . ( 12 ) . در « س » مخدوش است . ( 13 ) . م : عظيم . ( 14 ) . س : داروى . ( 15 ) . ل : داروهاى . ( 16 ) . م : دادن . ( 17 ) . م : ترياق . ( 18 ) . ل : - حبهاى تيز و . ( 19 ) . س : اصطم خيقون ؛ م : اصطحيقون . ( 20 ) . م : - و . ( 21 ) . سعتر : به فتح اول و ثالث ، دوايى است كه آن را اوشه گويند ، گرم و خشك است در سوم و آن صحرايى و بستانى هر دو مىباشد . بستانى را مرزه خوانند و آن سبزىاى باشد كه خورند . اين لغت را به اين معنى در كتب طبى به صاد نويسند تا به شعير ملتبس نشود ، پودينهء كوهى ، گياهى است كه به زلف خوبان تشبيه كنند و فقرا از آن نان خورش سازند ، به فارسى آويشن گويند . ( لغتنامه ) . ر . ك : اختيارات بديعى ، ص 268 . ( 22 ) . س : خوردن . ( 23 ) . م : جند بيدستر ؛ جندبيداستر : معرب گند بيداستر كه خايهء سگ آبى باشد و آن را در عربى خصية كلب البحر خوانند و آن را جند بيدست هم مىگويند به حذف حرف آخر . ( برهان قاطع ) . « و خايهء سگ آبى گويند و آن خصيهء حيوانى است بحرى كه هم در آب زندگانى تواند كرد و هم بىآب » ( اختيارات بديعى ، ص 100 ) .