مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
103
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
رنگ زرد شش نوع است : تبنى « 1 » ، اترجى « 2 » ، اشقر « 3 » ، نارنجى « 4 » ، زعفرانى « 5 » ، نارى « 6 » . رنگ سرخ چهار نوع است : مىگون « 7 » ، گلگون « 8 » ، احمر قانى « 9 » يعنى سرخى به غايت سرخ « 10 » ، احمر اقتم « 11 » يعنى سرخى كه « 12 » به رنگ خون بود . رنگ سياه دو نوع است : يكى سياه مطلق است « 13 » ؛ ديگر سياهى است « 14 » كه از « 15 » زردى به سياهى « 16 » زند ، چون آب يرقانى « 17 » . رنگ سفيد « 18 » دو نوع است : رقيق و غليظ . رنگ « 19 » زرد « 20 » ، اول درجه او تبنى « 21 » است يعنى زردى كه « 22 » كاهرنگ « 23 » بود . آن « 24 » رنگ « 25 » دليل اعتدال است و آهستگى حرارت . و اترجى « 26 » هم نزديك است « 27 » به اعتدال و « 28 » اندكى « 29 » ميل به گرمى « 30 » و چون معتدل القوام باشد ، دليل « 31 » پختگى اندك باشد « 32 » . نارنجى « 33 » هم دلالت « 34 » بر حرارت مىكند « 35 » ، زيادتتر از لون اترجى « 36 » . اشقر [ و ] نارى
--> ( 1 ) . س : تبتى ؛ م : + يعنى كاهى و ؛ تبن : كاه . ( 2 ) . م : اترچى ؛ اترج : به . ( 3 ) . م : + و ؛ الشقره : لون ياخذ من الاحمر و الاصفر ( المنجد ) . ( 4 ) . م : + و . ( 5 ) . م : + و . ( 6 ) . س : انارى . ( 7 ) . م : + و . ( 8 ) . م : + و . ( 9 ) . س : فانى ؛ « احمرقانى : شديد الحمره » ( المنجد ) . ( 10 ) . م : + و . ( 11 ) . م : ايعنى ؛ « القتمه : لون فيه غبرة و حمرة » ( المنجد ) . ( 12 ) . م : - سرخى كه . ( 13 ) . م : - است . ( 14 ) . ل : - است . ( 15 ) . م : به . ( 16 ) . م : - به سياهى . ( 17 ) . « رنگ سياه كه از رنگ زعفرانى به آن حالت رسيده باشد ، همانطور كه در بيمارى يرقان پيش مىآيد . » ( قانون ، كتاب اول ، ص 318 ) . ( 18 ) . س : سپيد . ( 19 ) . ل : آنچه . ( 20 ) . ل : + است . ( 21 ) . س : تبتى . ( 22 ) . ل : - كه . ( 23 ) . اين جمله به قلمى ديگر و جديدتر در حاشيهء « ل » افزوده شده است . ( 24 ) . ل : - بود آن ؛ م : اين . ( 25 ) . ل : تبنى . ( 26 ) . م : اترچى . ( 27 ) . س : - است . ( 28 ) . م : اما . ( 29 ) . م : اندك . ( 30 ) . س : + او ؛ م : + دارد . ( 31 ) . م : + بر . ( 32 ) . ل : بود . ( 33 ) . س و م : نارى . ( 34 ) . م : + كند . ( 35 ) . م : - مىكند . ( 36 ) . م : اترچى .