دلالت بر غايت گرمى مىكند . زعفرانى دلالت بر « 1 » مخالطت « 2 » مرار « 3 » بسيار مىكند . آب سرخ به سلامت‌تر از آب زرد باشد « 4 » از بهر آنكه سرخى علامت غلبهء « 5 » خون است و « 6 » خون « 7 » بهترين اخلاط است و حرارت خون كمتر از حرارت صفرا است . و اين رنگ رقيق نباشد « 8 » از « 9 » جهت آن « 10 » كه اين رنگ نتواند « 11 » بود « 12 » الا از غلبهء خون و خون نباشد الا از هضم و نضج ؛ چنان كه « 13 » با تخمه و ناگوريدن « 14 » ، بول رقيق باشد ، با هضم و نضج « 15 » غليظ « 16 » باشد . رنگ سياه يا « 17 » از سردى به غايت باشد يا از احتراق و سوختگى به غايت باشد . و با « 18 » اين رنگ چون رسوب نيز سياه باشد ، به غايت « 19 » بد باشد « 20 » . رنگ سفيد دو نوع است : مشفّ « 21 » و مفرق بصر « 22 » . مشّف چون بلور صافى و آبگينه سفيد « 23 » باشد « 24 » . اين رنگ دلالت بر سردى مزاج « 25 » مىكند « 26 » . و نوعى « 27 » ديگر مفرق بصر

--> ( 1 ) . س : - غايت گرمى . . . دلالت بر ؛ ل : + علامت غلبه خون است و خون . ( 2 ) . ل : - مخالطت . ( 3 ) . س : صفرا ؛ ل : مرارى ؛ مرار : جمع مرّه به كسر اول و تشديد ثانى : صفرا ( لغتنامه ) ؛ « علت زرد مايل به سرخى بودن ادرار را فزونى صفراى ادرار دانسته‌اند . » ( قانونچه ، ص 67 ، حواشى مترجم ) . ( 4 ) . ل : است . ( 5 ) . م : - غلبه . ( 6 ) . ل : - سرخى علامت . . . و . ( 7 ) . ل : سرخ . ( 8 ) . س : باشد . ( 9 ) . م : + آن . ( 10 ) . م : - آن . ( 11 ) . س و ل : نتوان . ( 12 ) . ل : بودن . ( 13 ) . س : - چنان كه . ( 14 ) . م : ناگوارد . ( 15 ) . ل : - چنان كه . . . نضج . ( 16 ) . س : غليذ . ( 17 ) . س : - يا . ( 18 ) . س : - با . ( 19 ) . ل : - به غايت . ( 20 ) . ل : بود . ( 21 ) . أشفّ : شفاف كرد ( فرهنگ لاروس ) . ( 22 ) . ل : - بصر ؛ « واژهء سفيدى دو معنى متفاوت دارد . مردم گاهى چيزهاى شفاف را نيز سپيد مىگويند ، مثلا شيشهء روشن و بلور روشن را سپيدرنگ مىگويند ، با اين كه سپيد حقيقى سزاوار نام رنگى است كه ديد را پراكنده كند . » ( قانون ، كتاب اول ، ص 320 ) . ( 23 ) . س : سپيد . ( 24 ) . م : و . ( 25 ) . م : + و عدم نضج . ( 26 ) . س : بود . ( 27 ) . ل : - نوعى .