الشيخ رسول جعفريان

1204

رسائل حجابيه (فارسى)

در مورد جملهء اول ديديم كه اكثر مفسران و عموم روايات ، خضاب و سرمه و انگشتر و دستبند و امثال اين‌ها را مصداق مستثنى ( إِلَّا ما ظَهَرَ ) دانسته‌اند . اين زينت زينتهايى است كه در چهره و دو دست تا مچ صورت مىگيرد . خضاب و انگشتر و دستبند مربوط به دست است و سرمه مربوط به چشم . كسانى كه پوشش وجه و كفين را واجب مىدانند بايد استثناء « إِلَّا ما ظَهَرَ » را منحصر بدانند به لباس رو ، و واضح است كه حمل استثنا بر اين معنى بسيار بعيد و خلاف بلاغت قرآن است . مخفى داشتن لباس رو ، به علت اينكه غيرممكن است ، احتياج به استثنا ندارد ؛ گذشته از اينكه لباس را وقتى مىتوان زينت محسوب كرد كه قسمتى از بدن نمايان باشد . مثلا در مورد زنان بىپوشش مىتوان گفت كه لباس آن‌ها يكى از زينت‌هاى آن‌هاست ، ولى اگر زن تمام بدن را با يك لباس سرتاسرى بپوشاند چنين لباسى زينت شمرده نمىشود . خلاصه اينكه ظهور آيه را در اينكه قسمتى از زينت بدن را استثنا مىكند نمىتوان منكر شد ، و صراحت روايات هم ابدا قابل ترديد نيست . در مورد جملهء دوم بايد گفت : آيه دلالت دارد كه پوشانيدن گريبان لازم است ، و چون در مقام بيان حدّ است اگر پوشانيدن چهره هم لازم بود بيان مىكرد . دقت فرماييد ! « خمار - روسرى » اساسا براى پوشانيدن سر وضع شده است . ذكر كلمهء « خمر » در آيه مىفهماند كه زن بايد روسرى داشته باشد ، و واضح است كه با روسرى پوشانيدن مربوط به سر است ، و اما اينكه غير از سر آيا قسمت ديگرى را هم بايد با روسرى پوشانيد يا نه ، بستگى به بيان آن دارد و چون در آيه فقط زدن دو طرف روسرى بر گريبان مطرح است معلوم مىشود كه همين مقدار واجب است . ممكن است كسى خيال كند معنى « وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ » اين است كه روسرىها را مانند پرده از جلو چهره آويزان كنند تا حدى كه روى گريبان و سينه را بپوشاند . ولى متأسفانه به هيچ وجه نمىتوان آيه را بدين معنى حمل كرد زيرا : اولا كلمهء « خمار » به كار رفته نه كلمهء « جلباب » . خمار روسرى كوچك است و جلباب روسرى بزرگ . روسرى كوچك را نمىتوان آن اندازه جلو كشيد و مانند پرده آويزان كرد به‌طورى كه چهره و دور گردن و گريبان و سينه را بپوشاند و در عين حال سر و پشت گردن و موها - كه معمولا در آن زمان بلند بوده است - پوشيده بماند . ثانيا آيه مىفرمايد با همان روسرىها كه داريد چنين عملى انجام دهيد . بديهى است اگر آن روسرىها را بدان شكل روى چهره مىآويختند جلو پاى خود را به هيچ‌وجه نمىديدند و راه رفتن برايشان غيرممكن بود . آن روسرىها قبلا « مشبّك » و « تورى » ساخته نشده بود