كه از سوى علما و متديّنين ، حركتى هماهنگ براى لغو قانون اجبارى كشف حجاب آغاز شده است . پس از تصويبنامهء هيئت دولت ، علما آن را روى منابر خوانده و اعلام كردند كه « به موجب امر دولت خانم‌ها در استعمال چادر آزاد هستند » . ( ص 456 ) . دربارهء فعاليت علما در لغو قانون ، نامه‌اى هم از شيخ عبد الله مسيح تهرانى در شهريور 1321 در دست است كه خطاب به نخست‌وزير وقت نوشته شده و در آن آمده است : « ان شاء الله تمام بدعت‌هاى آن زنديق به دست اين مرد مسلمان رفع شود » . ( خشونت و فرهنگ ، ص 82 ) نخست‌وزير نوشته است « درست تحقيق شود ، شايد در زمرهء علما باشد ، در اين صورت بايد نامه را محترم‌تر بنويسد » . برخى از زنان متجدد نيز از سوى ديگر در تكاپوى آن بودند تا كشف حجاب ادامه يابد و از اين‌كه مىديدند روحانيون شروع به مخالفت با اين قانون كرده و حتى در خيابان‌ها متعرض زنان بىحجاب شده ، نهى از منكر مىكنند ، نگران شدند . شمارى از زنان در شهريور 22 خطاب به نخست‌وزير با يادآورى اين‌كه « چشم خواهران ترك و مصرى و قفقازى » به ما دوخته شده » . آنان خبر برخورد يك روحانى را در مقابل كلانترى چهار با يك زن ، به وى يادآور شدند كه به قول آنان « با عصاى خود به جان يك مشت بانوان بىچادر افتاده با هتاكى و فحاشى و اداى كلمات منافى عفّت » با آنان برخورد مىكرد ( خشونت و فرهنگ ، ص 82 ) . ه‍ : حكايت كشف حجاب : كتاب ياد شده در دو مجلد منتشر شده و هدف خود را گرآورى « خاطرات و حكايت‌هاى واقعهء كشف حجاب ، حادثهء گوهرشاد ، اسناد مدارك خشونت رضاخانى و مقاومت مردمى » ياد كرده است . « 1 » در اين كتاب ، اطلاعات مربوط به كشف حجاب به صورت جسته گريخته گردآورى شده است . بخشى ، به مطالب كلى پيرامون كشف حجاب اختصاص يافته ، در ادامه شمارى از اسنادى كه پيش از در كتاب‌هاى پيشگفته چاپ شده بوده ، فراهم آمده ، و واقعهء گوهرشاد نيز به روايت بهلول در همان مجلد اول نقل شده است . در ادامه خاطراتى از علما دربارهء كشف حجاب آورده شده كه هركدام به نوعى در تبيين اين واقعه مىتواند كمك كند . در جلد دوم كتاب ، طى سه فصل مطالبى دربارهء كشف حجاب آمده است . حكايت‌ها و خاطرات شاهدان عينى بخش نخست است . در فصل دوم اسناد و مدارك تغيير لباس و كشف حجاب آمده و در فصل سوم ، جايگاه حقوق زن از ديدگاه اسلام و غرب كه طبعا ربط آنچنانى با بحث كشف حجاب ندارد . كتاب ياد شده نوعى گردآورى و در عين حال گزينشى از مطالبى است كه دربارهء كشف حجاب منتشر شده است . براى نمونه مقالهء « روند كشف حجاب و واكنش روحانيون » كه در مجلهء

--> ( 1 ) . تهران ، مؤسسهء فرهنگى قدر ولايت ، چاپ چهارم 1378 ش ، 156 + 192 ص