الشيخ رسول جعفريان
33
رسائل حجابيه (فارسى)
بفرستد . وى اين انديشه را از سالها پيش از رسميتبخشيدن به آن در دىماه 1314 در سر داشت ؛ اما با سفرى كه در سال 1313 ش به تركيه داشت ، با ديدن فضاى آن كشور و تحصيل دختران در مدارس و دانشگاهها ، مصمم شد تا قانون كشف حجاب را رسمى كند . شعار رضاشاه اصلاحات بر پايهء « يا مرگ يا تجدد » و ابزار آن تعويض لباسهاى مردم و يكسانكردن لباس و كلاه آنان و برداشتن حجاب از بانوان بود . اين اقدام با فشار هرچه تمامتر ، با زور شهربانى و امنيّه آغاز شد و چند سال مداوم ادامه يافت . گزارش روند اجراى اين قانون را در اسنادى كه در اينباره منتشر شده است ، مىتوان بهدست آورد . در اين زمينه ، و ساير اقدامهاى اصلاحطلبانهء رضا خان ، مهمترين هدف و طبعا نتيجه ، ويرانكردن سنّتهاى دينى و ملّى بود كه سبب شد ايران هويّت گذشتهء خويش را از دست بدهد و همزمان نتواند به هويت جديدى دست يابد ؛ امرى كه امروز آثار آشفتهء آن را شاهد هستيم و بلايى همانند آن را در تركيه هم مىبينيم . طرفداران اصلاحات تجددگرايانه ، با تمام وجود به يارى رضا خان رفتند و نثر و نظم خويش را در طبق اخلاص نهادند . گوشهاى از اشعار آنان را در بخشى تحت عنوان « حجاب و ضدحجاب در شعر فارسى معاصر » آوردهايم . زنان چندى نيز كه به شدت از گذشتهء خويش متنفر بوده و سخت تحت تأثير شكل و شمايل غرب قرار داشتند ، در اين باره ، تلاش كردند و انواع و اقسام كانونها و انجمنها و حتى نشريات را پديد آوردند . دومرحلهاى بودن بحث كشف حجاب بدون ترديد سنّت جارى حجاب در جهان اسلام ، به گونهاى بوده است كه زنان ، تمامى جسم خويش را كه در بيشتر موارد ، شامل صورت و دستانش مىشده ، مىپوشاندهاند . اين رسم ، هنوز هم ميان بسيارى از مسلمانان در نقاط مختلف دنياى اسلام رواج دارد . با اين حال ، هم به لحاظ فقهى و هم تاريخى ، لزوم و وجوب شرعى پوشاندن وجه و كفّين محل ترديد بوده و هست و در حال حاضر نيز ، اكثريت زنان متدين در دنياى اسلام ، حجاب اسلامى را منهاى پوشش وجه و كفين رعايت مىكنند . ترديد در پوشش وجه و كفّين ، به اين معنا بوده است كه افزون بر اينكه نصوص مربوط به حجاب در قرآن و حديث بهگونه است كه سبب اجتهادهاى متفاوت شده ، به لحاظ تاريخى نيز پوشاندن صورت و دست هميشه معمول نبوده و شواهدى وجود دارد كه در همان عصر نخست اسلام ، كسانى قرص صورتشان باز بوده است . البته براى اين مسأله توجيهاتى ارائه شده ، اما آن مقدار اطمينانآور نبوده است كه نظر فقهاى مخالف ، مجال بحث پيدا نكند . اين وضعيتى است كه در شهرها وجود داشته است . در كنار آن ، اكثريت قريب به اتفاق زنان قبايل بدوى ، ايلات و عشاير