يتعاقلون بينهم معاقلهم الأولى و بنو عوف على ربعتهم يتعاقلون معاقلهم الاولى . . . » . « 1 » ترجمه : اين نوشته‌اى است از محمد پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم در بين مؤمنين و مسلمين از قريش و اهل يثرب ( مدينه ) و متابعين آن و كسانى كه به آنها ملحق مىشوند و همراه آنان مجاهده مىكنند به اينكه : « مهاجرين و اهل مدينه در مقابل ديگران جماعت واحده هستند و مهاجرين از قريش به حال سابق خود مىباشند يعنى به همان نحو ديه مىدهند و مىگيرند » . اين جملهء « يتعاقلون » در ذكر قبائل انصار مكرراً ذكر شده است و مراد ظاهراً همان امضاى ديهء زمان قبل از اسلام است كه صد شتر باشد همان طورى كه ابن ابى ليلى گفته و در روايات ديگر نيز به آن اشاره كرده است كه حضرت عبد المطلب صد شتر را براى ديه تعيين كردند و خدا هم آن را امضا فرمود . و فى كتابه صلى الله عليه و آله و سلم لعمر و بن حزم . . . و ان فى النفس الدية مائة من الإبل . . . و على اهل الذهب الف دينار . . . « 2 » . ترجمه : اين نامه از نامه‌هاى مشهور حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم است كه براى عمرو بن حزم انصارى نوشته و احكام ديات و زكات و مسائل ديگر را در آن ذكر فرموده و دربارهء ديه مىفرمايد : . . . « در - قتل - نفس ديه هست كه صد شتر است . . . و صاحبان طلا هزار مثقال بايد بدهند . عن يونس عن بعض اصحابنا عن ابى عبد الله عليه السلام فى حديث : قال : « الدية عشرة آلاف درهم أو الف دينار أو مائة من الإبل » . « 3 »

--> ( 1 ) - سيره ابن هشام ، ج 2 ، ص 119 و بداية و نهاية ، ج 3 ، ص 224 و اموال ابى عبيد ، ص 29 و 125 و در نسخهء ديگر 184 و 185 و رسالات نبويه عبد المنعم خان ، ص 230 و سنن بيهقى ، ج 8 ، ص 106 و احكام القرآن جصاص ، ج 2 ، ص 272 و نسائى ، ج 8 ، ص 52 ، 56 ، 58 ، 59 ، 60 و كنز العمال ، ج 5 ، ص 251 و مسند احمد ، ج 1 ، ص 271 و ج 2 ، ص 204 و ج 3 ، ص 321 ، 322 و سيرهء حلبى ، ج 2 ، ص 95 و 96 و صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 1146 و وفاء الوفاء ، ص 2017 و طبقات ، ج 1 ، ق 1 ، ص 23 و تاريخ طبرى ، ج 3 ، چاپ ليدن ، ص 1361 و فتوح البلدان ، ص 26 و وثائق السياسية از مصادر زياد و ابن اثير در نهاية در مادهء عقل و همچنين لسان العرب و كافى ( در فروع ، ج 1 ، ص 336 چاپ قديم ) و تهذيب ، ج 2 ، ص 47 و بحار ، ج 19 ، ص 167 و وافى ج 2 ، ص 18 و قاموس در كلمه عقل . ( 2 ) - تهذيب ، ج 10 ، ص 391 ، چاپ جديد و موطأ مالك ( تنوير الحوالك ) ج 3 ، ص 58 و 65 و ج 2 ، ص 181 - الدر المنثور ، ج 2 ، ص 146 و 193 و ج 1 ، ص 209 و ج 3 ، ص 325 و ج 6 ، ص 162 و ترتيب مسند امام شافعى ، ج 2 ، ص 110 و تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 6 ، ص 273 و سنن بيهقى ، ج 4 ، ص 85 و كنز العمال ، ج 3 ، ص 186 ، 187 ، 252 ، 253 و مستدرك حاكم ، ج 1 ، ص 395 و 396 و جمهرة رسائل العرب ، ص 89 . ( 3 ) - وسائل ، ج 19 ، ص 143 - از فروع كافى ، ج 7 ، ص 282 و تهذيب ، ج 10 ، ص 160 و استبصار ، ج 4 ، ص 260 .