نرسيده است و على الظاهر رسول خدا در موارد مالى ، ديگران را بر خود و خاندان و وابستگان خود ترجيح مىداد . لذا چيزى به على عليه السلام و خانواده‌اش و بنى هاشم داده نشد تا آيهء شريفه نازل گشته و به امر خدا فدك را به فاطمه عليها السلام بخشيده و وسيلهء معاش آنان و ضعفاى بنى هاشم را فراهم ساخت ، در حقيقت خدا فدك را به فاطمه عليها السلام داده است و الا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به اهل بيت خود از فىء و غنائم چيزى نمىداد . ج - فدك مطابق مدارك گذشته جزء فىء بوده است « 1 » . د - مداركى در دست داريم دالّ بر اينكه فدك در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در تصرّف فاطمهء زهرا ( سلام اللَّه عليها ) بوده است و اجمال آنها اين است : 1 - امير المؤمنين عليه السلام در نامه‌اى كه به عثمان بن حنيف ( و در بعضى از كتاب‌ها به سهل بن حنيف ) نوشته است صريحاً مىفرمايد : « بلى كانت بايد ينافدك » « 2 » 2 - در رواياتى كه در تفسير آيهء مباركهء « وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ » وارد شده است جملاتى ديده مىشود كه دالّ بر اين است كه فدك را رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم تحويل داد و اقباض نمود : مانند « فاعطاها فدك » همان طورى كه آيهء مباركه : « وَ آتِ ذَا الْقُرْبى » نيز ظهور در اعطاى خارجى دارد نه فقط تمليك لفظى ( روايات بعداً ذكر خواهد شد ) . 3 - در روايت عثمان بن عيسى و حمّاد بن عثمان از امام صادق عليه السلام نقل شده ( در داستان احتجاج امير المؤمنين عليه السلام در موضوع فدك ) « ان امير المؤمنين عليه السلام قال لأبي بكر . . . فاذا كان فى يدى شىء فادّعى فيه المسلمون تسألنى البيّنة على ما فى يدى و قد ملكته فى حياة

--> ( 1 ) - در اين مورد باز رجوع شود به سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 59 و مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 706 و فتوح البلدان ص 41 و دلائل الصدق ج 3 ق 1 ، ص 22 ، 26 . ( 2 ) - رجوع شود به نهج البلاغه نامهء شمارهء 22 و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 16 ، ص 205 ( از شرح معلوم مىشود كه مدرك ديگرى غير از نهج البلاغه در دست شارح بوده است چون كه اختلاف نسخه‌ها را نقل كرده است ) و بحار ج 8 ، ط كمپانى و جمهرة رسائل العرب ، ج 1 ، ص 328 - 335 و نهج السعادة ، ج 4 ، ص 32 از بحار و خرائج و معادن الحكمة ، ج 1 ، ص 104 و تشييد المطاعن ، ج 1 ، ص 240 از شرح مقاصد تفتازانى و شرح تجريد قوشجى و مفتاح الفتوح كازرونى و در مصادر نهج البلاغه از امالى صدوق مجلس ، 90 و مناقب ابن شهراشوب ، ج 2 ، ص 101 ط قم و روضة الواعظين ، ص 127 ، باب فضائل امير المؤمنين عليه السلام و ربيع الأبرار زمخشرى مخطوط كتابخانهء كاشف الغطا و در نهايه ابن اثير و لسان العرب در كلمهء « جدث » و « وفر » و « بطن » و « غرث » .