كرديم . « 1 » و نيز قبل از طلوع خورشيد اسلام ، زمين هم از جمله چيزهايى بود كه مردم آن را با عناوين خاصى از قبيل احيا كردن ، خريدن ، بخشيدن ، تحجير نمودن ( سنگ‌چينى ، حصاركشى ، سيم‌كشى و . . . ) مالك مىشدند و همچنين با چپاول و زور نيز خود را مالك دانسته و اعمال مالكيت مىكردند . صاحبان باغ و بستان ، مزرعه داران و ملّاكين بر زمين‌ها و كشتزارها و مستغلات خود محصول ملك را برداشت مىكردند كه اسلام نيز آن را امضا نمود و راههاى مالك شدن و چگونگى آن را بيان كرد و انواع حلال و حرام آن را برشمرد . از تصرفات غاصبانه شديداً جلوگيرى و آثار و احكام غصب را بيان نمود . انواع زمين از ديدگاه اسلام : زمين در اسلام به حسب احكام و آثارى كه بر آن قرار داده شده به انواع گوناگون تقسيم گرديده است : 1 - زمين انفال مانند : موات ، جنگلها ، سركوهها ، ته دره‌ها ، رودخانه‌ها ، زمين خراب و بايرى كه مالك مشخص ندارد ، و . . . 2 - زمين فىء : زمينى است كه از كفار بدون جنگ و لشكركشى به دست مسلمان‌ها افتاده باشد . 3 - زمين مفتوح عنوة : زمينى است كه مسلمانان با لشكركشى و جنگ گرفته باشند . « 2 » 4 - زمين وقف : زمينى است كه مسلمانى آن را براى كارهاى خير وقف كرده باشد كه بر چند قسم است ، يا به گونهء وقف عام است كه ملك همهء مسلمانان مىگردد ، يا وقف عامى است كه از ملك واقف خارج مىشود و در ملك هيچ كس وارد نمىشود بلكه از « مشاعر » مىگردد مانند مساجد و عرفات و منا . . . و يا وقف خاص است كه آن هم به گونه‌هاى مختلف ممكن است واقع بشود . 5 - ملك خصوصى ، كه ممكن است يك يا چند نفر مالك داشته باشد .

--> ( 1 ) - رجوع شود به بخش اول اين كتاب و نيز به وسائل باب تجارت . ( 2 ) - در اين دو قسم شرط است كه زمين آباد باشد يعنى زمينهاى موات در فىء و مفتوح عنوة جزء انفال است .