باغ‌ها و مزارع را به نوعى تقسيم مىنمايد و در عين حالى كه خود احتياج دارد فداكارى به خرج مىدهد . ولى نه به حدى كه خود ملوم و محسور بماند و به عبارت ديگر ما يحتاج را مىدهد به طورى كه خود هم با فشار مىتواند زندگى نمايد و تحمل كند كه اين مرتبه نيز از مراحل حد وسط حساب مىشود . پس آيهء ايثار كه در مدينه نازل گشته است خلاف آن دو آيهء مكيه نيست . و ممكن است گفته شود : كه آن دو آيهء سابق يك حكم عقلى و ارشادى را بيان مىكنند و ناظر به شرايط عادى و متعارف است و اما اگر حالتى فوق العاده و استثنائى مثل شرايط مسلمين در صدر اول اسلام مانند محاصرهء اقتصادى سه‌ساله در شعب ابى طالب رحمهم الله تعالى يا مهاجرت مسلمين كه بىخانمان شده بودند و مال و مسكن و زندگى خود را رها كرده بودند و جان خود را از مهلكه نجات داده و در مدينه به پيامبر پيوسته بودند و يا شرايط فوق العادهء جنگها و لشكركشىها ( كه مسلمانان به زراعت و تجارت نمىرسيدند ) حكم عقل براى پيش برد مقاصد اسلامى تغيير مىكند يعنى امر به ايثار مىكند و حتى بسط كل البسط را هم اجازه مىدهد . و رواياتى كه ما را در انفاق نمودن ترغيب مىنمايد و حتى ايثار را نيز تجويز بلكه مدح مىكند ممكن است كه ناظر به هر دو حالت باشند و ما چند حديث از اخبارى كه امر به ايثار مىنمايد ، براى شاهد مطلب عرض مىكنيم : « ثلاثه لا تطيقها هذه الأمة : المواساة للأخ فى ماله . . . » . « 1 » ترجمه : سه چيز است كه اين امت قدرت آن را ندارد . . . مواسات كردن با برادر دينى در مال خود . . . « عن امير المؤمنين عليه السلام قائلا لجماعة . . . اذا فقدنا شكرنا و اذا وجدنا آثرنا » . « 2 » ترجمه : على عليه السلام به عده‌اى فرمود : اگر نداشتيم شكر مىكنيم و اگر يافتيم ايثار مىكنيم . « محمد بن يحيى عن أحمد بن محمد بن عيسى عن ابن ابى عمير عن ابى على صاحب الكامل عن أبان بن تغلب قال : كنت اطوف مع ابى عبد الله عليه السلام فعرض لى رجل من اصحابنا كان يسألنى الذهاب معه فى حاجة فاشار الى فكرهت ان ادع ابا عبد الله عليه السلام و اذهب اليه فبينا انا اطوف اذ اشار الى ايضا فرآه أبو عبد الله عليه السلام فقال : يا ابان اياك يريد هذا ؟ قلت نعم ، قال : فمن هو ؟ قلت رجل من اصحابنا قال : هو على مثل ما انت عليه ؟ قلت نعم قال : فاذهب اليه قلت : فاقطع الطواف ؟ قال : نعم . . . فقلت له : اخبرنى عن حق المؤمن على المؤمن فقال : يا ابان دعه و لا ترده . . . فقال يا ابان تقاسمه شطر مالك ثم نظر الى فرأى ما دخلنى فقال : يا ابان اما تعلم ان الله

--> ( 1 ) - جامع الاحاديث ج 8 ، ص 367 ، 368 ، 369 ، اخبار مواسات را زياد نقل كرده است . ( 2 ) - جامع الاحاديث ج 8 ، ص 370 حديث 1061 « مواسات » يعنى شريك و سهيم در زندگى بودن است .