اخبار عتق : اخبار بىشمارى موضوع آزاد كردن بردگان و اهميت آن و ثواب آن و آثار دنيوى و اخروى آن را بيان نموده است كه به عنوان نمونه در اينجا به چند مورد آن اشاره مىكنيم . « 1 » محمد بن الحسن باسناده عن الحسين بن سعيد عن ابن ابى عمير عن معاوية بن عمار و حفص بن البخترى عن ابى عبد الله جعفر بن محمد عليهما السلام انه قال فى الرجل يعتق المملوك قال : يعتق الله عزّ و جلّ بكل عضو منه عضوا من النار » . « 2 » ترجمه : از امام صادق عليه السلام ، دربارهء مردى كه مملوك خود را آزاد كرده است ، سؤال شده ، فرمود : خدا در مقابل هر عضوى از اعضاى آن بردهء آزاد شده ، عضوى از اعضاى بدن او را از جهنم آزاد مىكند . و عنه عن حماد بن عيسى عن ربعى عن عبد الله عن زرارة عن ابى جعفر عليه السلام قال : قال رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم : من اعتق مسلماً اعتق الله العزيز الجبار بكل عضو منه عضوا من النار » . « 3 » ترجمه : حضرت باقر عليه السلام فرمود : پيغمبر اكرم فرمود : كسى كه بندهء مسلمانى را آزاد كند ، خداوند عزيز جبار تمام اعضاى او را از آتش آزاد مىكند . « عن محمد بن يحيى عن احمد بن محمد عن على بن الحكم عن معاوية بن وهب عن ابى عبد الله عليه السلام فى حديث طويل قال : و لقد اعتق على عليه السلام الف مملوك لوجه الله عزّ و جلّ دبرت فيهم يداه » . « 4 » ترجمه : حضرت ابى عبد الله عليه السلام ضمن حديثى طولانى فرمود : همانا على عليه السلام هزار برده براى

--> ( 1 ) - در وسائل ، ج 16 ، ص 1 - 109 و مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 38 - 48 و بحار ، ج 104 ، ص 193 - 204 اخبار عتق را جمع‌آورى كرده ( غير از رواياتى كه به تناسب احكام وارده در زكات و صوم و حج و ديات و صدقات و . . . ذكر كرده‌اند ) و همچنين در بخارى ، ج 3 ، ص 188 - 200 و ابو داود ، ج 4 ، ص 20 - 29 و مسلم ، ج 2 ، ص 1139 - 1148 مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 234 - 248 و ابن ماجه ، ج 2 ، ص 840 ، 846 و كنز العمال ، ج 10 ، ص 192 - 224 و ترمذى ، ج 4 ، ص 437 - 441 ، روايات مربوط به عتق و احكام آن ذكر شده است . اخبار عتق و احكام آن در ابواب مختلف فقه نيز مانند كفارات و وصايا و نكاح و تجارت و حدود و قصاص ذكر شده است . ( 2 ) - وسائل ، ج 16 ، ص 1 - از تهذيب ، ج 2 ، ص 309 و فروع كافى ، ج 2 ، ص 134 و كنز العمال ، ج 10 ص 196 با اسانيد متعدد نقل كرده است و همچنين در بخارى ، ج 3 ، ص 188 . ( 3 ) - وسائل ، ج 16 ، ص 2 از تهذيب ، ج 2 ، ص 309 و فروع كافى ، ج 2 ، ص 134 . ( 4 ) - وسائل ، ج 16 ص 3 ، از روضهء كافى ، ص 164 و در ص 4 از فروع كافى ، ج 1 ، ص 348 و تهذيب ، ج 2 ، ص 99 و محاسن ، ص 624 و مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 38 از غارات و دعائم الاسلام و ج 2 ، ص 417 از اعلام الورى .