مدينه بنيان‌گذارى شده بود و اين در حالى بود كه مفاهيم بلند دين اسلام از معلم و امام اول حضرت على بن ابيطالب عليه السلام در قالب خطبه‌ها و نامه‌ها و كلمات حكيمانه و پاسخ به پرسش‌هاى طالبان علم بيان شده بود . و حتى نقل است كه حضرت ايشان كتابى از سنت و آموزه‌هاى حضرت رسول صلى الله عليه و آله تدوين كرده بودند و نزد فرزندان معصوم ايشان نسل به نسل مطالعه و نگهدارى مىشد . و اكنون قريب به بيست و پنج مجلد مسند امام على عليه السلام از آن آثار ماندگار در اختيار جويندگان معرفت قرار دارد . علم دين و زندگى انسان مهمترين معرفت انسان ، بخشى از معارف اوست كه رفتار و گفتار انسان را در روابط شخصى و اجتماعى تنظيم مىكند و انسان را از پيراستگى باطن تا آراستگى ظاهر ، از رفتار در منزل تا كردار در جامعه ، از تصميم‌هاى فردى تا راىگيرىهاى اجتماعى و . . . سمت و سو مىبخشد و انسان در اين حوزه‌ها آن‌گونه عمل مىكند كه مىانديشد ؛ بنابراين معارفى چون حقوق و اخلاق كه سازندهء قالب‌هاى ذهنى انسان براى اجرا و عمل در حوزهء بايسته‌ها و شايسته‌ها هستند ، بسيار حائز اهميت و داراى نقش بىبديلى در بين ساير معارف بشرىاند . معارف دين اسلام كه از آيات قرآن و سنت رسول خدا صلى الله عليه و آله سرچشمه گرفته است علاوه بر معارف الهى ، ماوراء فيزيك و معارف تاريخ اديان و انبيا و . . . به سلسله‌اى از معارف بنيادين در حوزهء عمل انسان مىپردازد كه انسان را جهت نيل عملى به كمال الهى به احكامى الزامى و غيرالزامى دعوت مىكند و از آنجايى كه خداوند ، خالق انسان و خالق جهان تكوين است و بهترين و پايدارترين قوانين فيزيكى را بر جهان مادى حاكم ساخته و اديان و پيامبرانى را براى زندگى كامل انسان فرستاده است ، همواره از طريق دين مىخواهد بهترين معيارهاى سعادت و عدالت را براى زندگى انسان بر پايهء برداشت عقل وى از نصوص نبوى ارائه دهد . پس چگونه زيستن انسان متدين در طول تاريخ ، تنها از طريق تشريع نبوى و تبيين جانشينان واقعى پيامبر ممكن است و علم فقه متكفل اين مهم در آخرين دين الهى است ؛ لذا شناخت منابع فقه و تامل در آن براى رسيدن به مذاق شرع و روح دين ، بسيار حائز اهميت است .