انتصار را ديدى ، آنجا كه مىفرمايد : « الّا ما ذهب اليه بعض اصحابنا معتمدا على خبر يروونه » و لكن بر شما مخفى نماند كه اشكالاتى در تمسّك به خبر مرسل به اين حدّ از ارسال ، و تخصيص كتاب و قرآن كريم به مثل چنين خبرى ، وارد مىباشد . فايدهء چهارم : لزوم اقامهء شهادت به نفع يا به ضرر كلّ اقارب و خويشاوندان ، بدون تفاوت بين آنان است ، و لكن فقها در آنها مخالفت كرده‌اند ، به جهت تهمتى كه مانع قبول است ، و براى اينكه فرزند بخشى از وجود پدر است ، چون از نطفهء او خلق شده است و « پدر » مادّه و عنصر اصلى فرزند را تشكيل مىدهد ، پس « فرزند » جزئى از « پدر » است ، پس هريك از آنان شاهد براى خويش خواهند بود . و همچنين اقارب و خويشاوندان ، و لكن حقّ و حقيقت خلاف آن است به چند دليل : اولا به دليل نصّ و صراحت آيهء كريمه ، ثانيا : شبهه و احتمال تهمت با وجود عدالت . پوچ و دفع شده است ، پس شبههء تهمت معارض و مخالف ادلّهء عامه دال بر لزوم شهادت نخواهد بود . ثالثا : دليل اينكه بعضيّت و جزئيّت حقيقى نيست ، بلكه مجازى و صورى است و براى هر يك از پدر و فرزند حكم مخصوص به خود خواهد داشت ، از اين‌رو است كه ممكن است يكى از آن دو پدر و فرزند حرّ و آزاد باشد و ديگرى برده و غلام و زر خريد بوده باشد . * * * [ 446 ] آيهء پانزدهم : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ » ؛ « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! براى خدا پايدارى و ايستادگى نماييد و گواه عدالت و راستى و درستى باشيد و هرگز نبايد عداوت گروهى شما را بر آن دارد تا از طريق عدل خارج شويد . عدل گستر باشيد كه به تقوى نزديك‌تر است ، بترسيد ، از خدا ، كه به آنچه مىكنيد آگاه و باخبر است » . فرمان و دستور اين است : كه جميع گردش‌ها و حركت‌ها و اعمال و كارها بدون استثناء براى ذات مقدّس خداى سبحان باشد ، به‌طورى كه هيچ فعلى از افعال جز براى خدا و خالص و بدون شائبه وجود پيدا نكند و واقع نشود ، و فرمان نيز به وقوع شهادت و گواهى براساس عدل است ، چرا كه قوام و دوام و هستى دنيا و آخرت بر