يعنى : وارد آوردن ضربه و جراحتى كه موجب احتياج به انتقال و جابه‌جايى استخوان گردد ، و مثل « مأمومه » يعنى : وارد كردن جراحت به مركز سر ، يعنى به جلو و غلافى برسد كه مخ را جمع مىكند و مثل « جائفه » يعنى : جراحتى وارد شود كه آن جراحت كه از جهاتى به جوف برسد ، شكم باشد يا سينه ، كمر باشد يا جنب آن . امّا به‌خلاف آن چيزهايى كه خطر ندارد كه قصاص يعنى به همان ميزان جراحت در آن ثابت است ، مثل « حارضه » يعنى وارد كردن جراحتى كه موجب كندن پوست شود بدون اينكه خون بيرون آيد ، شبيه « خدشه » مثل بريدگى و خراشيدگى و مثل « داميه » يعنى : جراحت مختصرى كه داخل گوشت شود و با آن خون بيرون آيد ، خواه كم باشد . يا زياد و مثل « متلاحمه » يعنى : جراحت زياد داخل گوشت شود ، البته به پوست نازك رسد ، و مثل « سحاقه » يعنى : جراحت گوشت را ببرد و به پوست نازك پوشانندهء استخوان برسد . مانند قول پيامبر خدا ( ص ) كه فرمودند : « نمازهاى پنج‌گانه ، كفّاره و پوشانندهء گناهان در طول روز است » . « 1 » حج و عمره موجب از بين رفتن گناهان است . « 2 » و غير از آن از آيات و روايات بايد حمل بر اين شود كه خداوند متعال بر فاعل و انجام دهندهء حسنات و كارهاى نيك ، تفضّل و لطف عنايت مىفرمايد و به خاطر جايگاه عظيم و بزرگ حسنات پس گناهان و عقاب و كيفر شى را ساقط و محو مىكند ، نظير اين آيه شريفه [ 422 ] « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » ؛ « 3 » « چنانچه از گناهان بزرگى كه از آن نهى شده‌ايد ، دورى نماييد . ما نيز گناهان كوچك شما را مىپوشانيم » ؛ يعنى : خداوند بر كسانى كه از گناهان بزرگ پرهيز مىكنند ، به خاطر جايگاه عظيم و رفيعى كه با دورى از معصيت كبيره كسب كرده‌اند ، تفضّل و عنايت مىكند و در نتيجه معصيت كوچك و صغيرهء او را عفو مىكند و مىبخشد » . * * * كمك‌خواهى و مددطلبى [ 423 ] آيهء هشتم : « وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ » ؛ « و كسى كه پس از مظلوم شدن يارى طلبد ، بر او مؤاخذه‌اى نيست » آيه اشاره به اين دارد كه

--> ( 1 ) . غوالى اللئالى ، ج 12 ، ص 160 ، شمارهء 443 . ( 2 ) . مصدر سابق ، ص 161 ، شمارهء 444 . ( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 31 .