إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً ، فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً » ؛ « 1 » « آيهء شريفه در مورد سهام ورّاث مىباشد كه هر كدام چه مقدار ارث مىبرند و با كلمهء « يوصيكم » جمله را شروع مىنمايد و اينك ترجمه آيهء شريفه حكم خدا در حقّ فرزندان شما اينست كه پسران دو برابر دختران ارث مىبرند پس اگر دختران بيش از دو نفر باشند سهم همه دو ثلث تركه و اگر يك نفر باشد نصف و فرض هر يك از پدر و مادر يك سدس تركه است در صورتى كه ميّت را فرزند باشد و اگر فرزند نباشد و وارث منحصر به پدر و مادر باشد در اين صورت مادر يك ثلث مىبرد و باقى به پدر مىرسد و اگر ميّت را برادر باشد در اين فرض مادر سدس خواهد برد . پس از آنكه حقّ وصيّت و دينى كه به مال ميّت تعلّق گرفته استثناء شود شما اين را كه پدران يا فرزندان و خويشان كدام يك به خير و صلاح ارث بردن به شما نزديك‌ترند نمىدانيد تا در حكم ارث مراعات كنيد . اين احكام فريضه‌اى است كه خدا بايد معيّن فرمايد زيرا خداوند به هر چيز دانا و به همه مصالح خلق آگاه است » . تفسير آيه و تبيين لغات : 1 - « يوصيكم » ؛ يعنى : در ميراث فرزندانتان امر مىكند تعهّد ايجاد مىنمايد . چرا كه به مذكّر از اولادتان نگفت ؟ چون حكم مبهم وقتى با ابهام خود گفته شود ، سپس تفسير و تبيين گردد ، در نفوس بهتر جا مىگيرد و حافظ جواز فوات مقصود مىگردد از آنكه ابتدائا تفسير گردد و تقدير آن چنين است : به ذكور از اولادتان ، دو برابر أناث ارث مىرسد . پس اين كلمه حذف شده است چون سياق كلام به آن دلالت مىنمايد ، آن چنان كه در گفتار أدباء آمده است « البرّ الكرّ ، بستّين » ، گندم يك كرّ از آن به شصت مىباشد . مقصود يك كر از آن ، شصت درهم مىباشد و در آيه مذكّر را به خاطر شرف و برترى آن مقدّم داشت . از اين رو بهره و سهم او نيز دو برابر شده است ، آن چنان كه عقل و دين او نيز چند برابر مىباشد و ضمير در « كنّ نساء » ، عائد بر ورثه مىباشد و تأنيث آن به جهت تأنيث خبر است . آن‌چنان كه در قول أدبا آمده است : « من كانت أمّك » چرا « كانت واحه » فرمود ولى بنتا نگفت ، چون مقصود در اينجا ،

--> ( 1 ) . سورهء مباركه نساء ، آيهء 11 .