نيست و آن اشاره به قول خداوند است ، جايى كه مىفرمايد : « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ « 1 » » كه قبلا توضيح داده شد . « إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ » ؛ « مگر آنچه از حرام به آن مضطرّ و ناچار شديد ، پس حلال است و اجازه داده شده است » . تعداد كثيرى از مردم را گمراه مىنمايند . پس حرام مىشمرند چيزى را كه حلال بوده است و حلال مىشمرند چيزى را كه حرام بوده است ، و اين كار آنها تنها از روى دلخواه خويش است ، نه آنكه مستند به علم و دانشى بوده باشد و آفريدگار تو عالم‌تر به متعدّيان و متجاوزان از حق به سوى باطل مىباشد . فوايدى چند : 1 - آيهء كريمه دلالت بر حلال بودن هر ذبيحه‌اى دارد ، كه نام خدا بر آن جارى و ذكر شده است و دلالت بر حرمت آن ذبيحه‌اى مىكند كه نام خدا بر آن ذكر نشده است و دليل ديگر اين حرمت ، آيهء ديگرى است كه مىفرمايد : [ 386 ] « وَ لا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ » ، اين آيهء اخير ، نصّ و تصريحى بر حرمت هر آنچيزى است كه نام خدا بر آن ذكر نشده است ، خواه عمدى باشد يا سهوى و نسيانى . داود و احمد نيز بر آن رفته‌اند ، ولى مالك ، شافعى بر خلاف آن گفته‌اند ، چون رسول خدا ( ص ) مىفرمايد : ذبيحهء مسلمان ، حلال است ، هرچند كه نام خدا بر آن ذكر نشده باشد « 2 » . ولى اصحاب ما و ابو حنيفه به تحريم هرچيزى كه نام خدا عمدا بر آن ذكر نشده باشد ، رفته‌اند نه اينكه سهوا و از روى فراموشى ، ذكر نكرده باشد . به اين دليل كه از رسول خدا ( ص ) آمده است : « از امّت من خطا و نسيان برداشته شده است « 2 » » و اين حديث محمول بر نسيان مىباشد . اين در صورتى است كه سند حديث ، صحيح بوده باشد . امّا سرآغاز آيه حنفيّت با ميته است و « تسميه » را نام مذكّى قرار داده‌اند يا اينكه محمول بر موردى است كه با نام غير خدا تحليل شده باشد ، چون خداوند مىفرمايد : آن فسق است و اولى آن است كه آن را با اضمار كلمهء

--> ( 1 ) . سورهء مائده ، آيه 3 . ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 63 ، ص 5 . ( 2 ) . سراج المنير ، ج 2 ، ص 317 .