پس اين بيان را با « انّ اللّه سميع » يعنى شنوندهء اقوال و « بصير » يعنى بينندهء احوال ، تأكيد و تعليل نمود . 2 - مظاهره ، چنان‌كه گفتيم ، عبارت از اين است كه مرد به همسر خود بگويد « انت على كظهر امى » در ظهار تمام شرائط طلاق معتبر است مثل طهارت از حيض و شنيدن دو شاهد عادل مرد و غيره و اينكه آيا اگر زن را به غير از « ظهر » مثل شكم و ران و اعضاى ديگر ، تشبيه كند ، باز ظهار واقع مىشود ؟ اقوى در نزد ما عدم وقوع طلاق مىباشد . همچنين اگر عضوى از زنش را به پشت مادرش تشبيه نمايد ، اقرب عدم وقوع جدايى است . دليل آن نيز اكتفاء به منطوق نصّ و جحود در تحريم بر آن جدايى مورد اجماعى است . برخى از فقهاء گفته‌اند كه اگر زن خود را به جزئى از مادر خود مثل شكم و ران كه نگاه به آن حرام است ، تشبيه نمايد ، ظهار واقع مىشود . 3 - « ما هُنَّ أُمَّهاتِهِمْ » به اين نكته اشاره دارد كه زوج در صورت تشبيه به پشت مادر ، حقيقتا مادر همسر نمىگردد . دليل آن نيز به اين‌گونه ذكر شده كه « إِنْ أُمَّهاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ » برخى از اين تعليل چنين استفاده كرده‌اند كه اگر در ظهار ، زن را به مادر رضاعى خود تشبيه كند ، رضاع محقّق نمىشود ، چون زوج از مادر رضاعى خود متولّد نگرديده است . امّا اين قول صحيح نيست زيرا پيامبر اكرم ( ص ) فرموده است : « آنچه كه از نسب حرام مىشود ، از رضاع نيز حرام مىشود » . « 1 » بله اگر زن خود را به محرّمات نسبى ديگرى غير از مادرش مثل خواهر تشبيه نمايد ، بنابر اصحّ اقوال ظهار واقع مىگردد كه اين قول موافق نظر ابى حنيفه و نخعى و حسن و اوزاعى است امّا به نظر فقهاى ما شرط وقوع اين ظهار اينست كه با صيغه « ظهر » إنشاء شود و الّا اين ظهار باطل است ، بر خلاف شافعى كه فقط ظهار را در صورت تشبيه به مادر صحيح نمىداند . قتاده و شعبى نيز بر همين عقيده مىباشند .

--> ( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 437 .