المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
650
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
از بين كتب تفسيرى و فقهى زمخشرى در كتاب كشّاف نيز روايت را از ابن عبّاس بهطور قطعى الصدور نقل كرده است . امام فخر رازى نيز بعد از نقل اين روايت از ابىّ بن كعب و ابن عبّاس گفته است : امّت اسلامى آنها را در اين قرائت انكار نكردهاند ، و اين اجماع امّت است بر صحّت اين قرائت و اين صريح كلام وى مىباشد . اشكال : اگرچه اين قرائت را آنان ذكر نمودهاند ، ولى ديگران آن را انكار كردهاند ، علاوه بر اين ، اگر اين قرائت ثابت شود ، بايد ( قسمتى از ) قرآن باشد و قرآن با خبر واحد ، ثابت نمىشود . جواب : در جواب قسمت اوّل اشكال اين است كه : اثبات شىء مقدّم بر نفى آن است ، زيرا گاهى بر انسان چيزهايى مخفى مىماند كه بر ديگران مخفى نمانده است و نيز در اين باره مسلمان ظاهر العداله ( يعنى مسلمانى كه از وى ارتكاب گناه كبيره و نيز اصرار بر صغيره مشاهده نشده است ) از اتّهام دروغگويى محفوظ مىماند . در جواب قسمت دوّم نيز اشكال اين است كه : اگرچه قرآن بودن با خبر واحد ثابت نمىشود ، ولى مانعى در اثبات حكم با خبر واحد وجود ندارد و ما در اين مواقع با خبر واحد قانع مىشويم ، مخصوصا اگر آن خبر با اجماع اهل بيت ( عليهم السّلام ) و روايات آنان تأكيد شده باشد ؛ در حالى كه خصم احتجاج مىكند به ادلّهاى كه به مراتب از روايات آن بزرگواران ، ضعيفتر است ، بلكه آنان افرادى هستند ، مىخواهند با خبر واحد احكام ثابته نسخ نمايند ! اين مطلب از تقرير و بيان آيه بود . امّا بر جواز اين عقد وجوه ديگرى نيز دلالت مىكند از آن ميان : 1 - اجماع اهل بيت ( عليهم السّلام ) كه روايات آنان نيز در اين مورد مشهور است و در كتابهاى حديثى ايشان ذكر شده است . و اگر طولانى شدن مطلب نبود ، بعضى از آنها را ذكر مىكردم . اجماع اهل بيت ( عليهم السّلام ) نيز چنان كه در اصول نيز بيان شده است ، حجّت است . حضرت رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرموده است : « إنّى تارك فيكم الثّقلين : كتاب اللّه و عترتى اهل بيتى ما ان تمسكتم بهما لن تضلّوا « 1 » » ؛ يعنى : « من در ميان شما دو امانت گرانسنگ مىگذارم : كتاب خدا و عترت و اهل بيتم ، تا زمانى كه به اين دو امانت تمسّك جوئيد ، هرگز گمراه نمىشويد » .
--> ( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 226 ، وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 19 .