28 - كتاب قرآن و حمايت از ايتام بدان ، همان‌طور كه وصيّت در مورد « مال » انجام مىشود ، در مورد « ولايت و سرپرستى ايتام » هم وصيّت جايز و رواست . « ولايت » گاهى بر بيرون نمودن حقّى بر عليه ميّت مىباشد ، مانند وجود دين با اداى امانت ، سرپرستى اولاد أصاغر ، حفظ اعمال آنان و سعى و كوشش در بارورى آنان و آن همان بحث « يتيمان » مىباشد « 1 » كه ما اين بحث را با توجّه به مسائل يتيمان پىمىگيريم . مقصود از « يتيم » آن صغيرى است كه كه پدر ندارد . اين كلمه از « يتم » گرفته شده است كه به معناى « انفراد » مىباشد و « الدّرة اليتيمه » ؛ يعنى : « يكتا درّ شاخص » از همين كلمه است . و اشتقاق مقتضى آن است كه بر صغير و كبير هم صدق نمايد ولى عرف آن را به « صغير » اختصاص داده است . [ 266 ] [ آيات مربوطه ] « وَ ابْتَلُوا الْيَتامى ، حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً أَنْ يَكْبَرُوا وَ مَنْ كانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً » ؛ « 3 » « يتيمان را آزمايش كنيد تا وقتى به حدّ نكاح و بلوغ رسيدند . اگر از آنان رشدى يافتيد ، اموالشان را به خودشان بپردازيد و با اسراف و شتاب ، اموال آنان را حيف و ميل نكنيد ، بدين انديشه كه مبادا كبير شوند ( و اموالشان را از شما بگيرند ) و هر كس از اولياى يتيم‌دار است ، به كلّى از هر نوع تصرّف در مال يتيم به نفع خويش خوددارى كند و هر كه فقير است در مقابل نگهبانى او از مال يتيم به قدر متعارف ارتزاق كند . پس آنگاه كه آنان بالغ شدند و مالشان را به خودشان رد كرديد ، بر ردّ مال آنان گواه و شاهد گيريد و براى حكم ظاهر ، و ليكن در باطن ، علم حق و گواهى خدا براى محاسبهء خلق كافى است » . « إبتلا » به معنى اختبار و امتحان مىباشد . « آنستم » ؛ يعنى : « ديديد و درك

--> ( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 187 ، شمارهء ، 3702 ( 3 ) . سورهء نساء ، آيهء 6 .