آفتاب ، تفسير نموده‌اند و ناگفته پيدا است كه هر قسمتى از زمان مذكور ، گنجايش چهار نماز را دارد ، پس چيزى باقى نمىماند ؛ مگر اينكه بگوييم ، مقصود در آيه مباركه آن است كه زمان نمازهاى مذكور وسيع و گسترده است و هر قسمتى از زمان مزبور ، شايستگى آن را دارد كه نماز به عنوان واجب در آن انجام پذيرد . ابو حنيفه : با مطلب فوق مخالفت نموده و گفته است وجوب به آخر زمان اختصاص دارد ، چه آنكه مكلّف در زمان پيش از آخر وقت ، مخيّر است و مخيّر بودن ، با وجوب منافات دارد . در پاسخ آن مىگوييم مخيّر بودن ، با وجوب مضيّق ، منافات دارد و هرگز با وجوب موسّع ، منافات ندارد و مخيّر بودن يا به اين معنا است كه مكلّف انجام واجب را در هر يك از اجزاى زمان ، قصد نمايد ، مخيّر است ، و مىتواند انجام دهد . چنانچه مرحوم سيّد تخيّر را به همين معنا ، تفسير نموده است و يا به اين معنا است كه انجام واجب به هر يك از اجزاى زمان ، وابسته است و مكلّف مىتواند هر يك از اين اجزاء را انتخاب نمايد ؛ مانند واجبات تخيّرى ( در كفارهء روزه ، وجوب به هر يك از شصت روز روزه و شصت مسكين طعام دادن ، و بنده‌اى را آزاد نمودن ، وابسته است و مكلّف مخيّر است هر كدام را انتخاب نمايد ) . 3 - از آيه استفاده مىشود : نماز ظهر نخستين نماز است ؛ به دليل آن‌كه هر انتهايى ابتدايى لازم دارد و ابتداء همان دلوك ( زوال خورشيد ) است ، بنابراين ، نماز اوّل ، نماز ظهر مىباشد . 4 - غسق اللّيل به دو معنى تفسير شده است : 1 - نيمه شب 2 - از بين رفتن روشنايى بعد از غروب ، بنابر تفسير اوّل ، آخر زمان نماز عشاء ، نيمهء شب است و همين تفسير ، بهتر است و از امام باقر و امام صادق ( عليهما السّلام ) روايت شده است . « 1 » 5 - « قُرْآنَ الْفَجْرِ » ، « قرائت صبح » به نماز صبح اشاره دارد ، يعنى مراد از آن نماز صبح است ، و اين تعبير از باب نامگذارى كلّ به نام جزء مىباشد ، « قرائت » يكى از واجبات نماز صبح است و از كلمهء قرآن ، يعنى قرائت ، كه جزء است نماز صبح را كه كلّ است ، اراده نموده است .

--> ( 1 ) . وسائل ، ب 21 ، از ابواب مواقيت ، ج 4 ، ص 199 ، التهذيب ، ج 2 ، ص 30 ، حديث 88 ، استبصار ، ج 1 ، ص 264 ، حديث 953 .