المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

51

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

بعضى از علماى شيعه قول شافعى را قبول نموده‌اند كه البته « و ليس بشىء » ؛ « يعنى از نظر ما مورد قبول نمىباشد » ، چه آنكه تفعل وزن ، چه بسا به معناى فعل آمده ( توضيح ) حتّى يتطهّرن از باب تفعّل ، فعل است به معناى فاعل ( پاك كننده ) است ، يعنى تا زمانيكه غسل نمايد ، ولى به معناى فعل ( تا پاك شود ) نيز مىآيد ، مانند متكبّر ( بزرگ ) از اسماء پروردگار است به معناى فعل آمده است : « اللّه متكبّر » ؛ « خداوند بزرگ است و مثل اينكه بگويى « تطعمّت الطّعام » ؛ « طعام را خوراندى » كه به معناى « طعمته » ؛ « طعام را خوردى » آمده است . 6 - حكم ششم : « فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ » ؛ « پس با آن‌ها آميزش كنيد ، از جايى كه خداوند دستور داده است » . در آيه مباركه امر به طور مطلق و عام براى وجوب نيست ، بلكه گاهى براى وجوب است ، چنانچه اگر مدّت چهار ماه كناره‌گيرى كرده باشد و آخر چهار ماه مصادف باشد با اول زمان ، قطع خون و غسل كردن ، در اين فرض و طى واجب است ( مثلا از روز بيست و يكم ماه چهارم حيض شده و روز آخر ماه خون حيض قطع شده و غسل را انجام داده است ، شب هنگام بايد بستر خواب را بگستراند و به عنوان يكى از واجبات مهمّ اسلامى ، عمل زناشويى را انجام دهد ، همچنين اگر زمان انقطاع حيض با زمان سررسيدن مدّت انتظار در ايلاء و ظهار مصادف گردد ، و طى واجب مىباشد . « ايلاء » نخواهد نمود و ايلاء آن است كه شوهر سوگند ياد مىكند كه با زنش مثلا تا مدت سه ماه جماع نمىكند و « ظهار » آن است كه شوهر به زنش بگويد : « ظهرك كظهر امّى » ؛ « پشت تو همانند پشت مادرم مىباشد » . در ايلاء و ظهار زمانى كه مشخص نموده است ، و طى حرام است و با انقضاء مدّت ، و طى واجب مىشود « اگر انقضاء مدّت انتظار در ظهار و ايلاء ، با قطع خون حيض و غسل كردن هماهنگ ، مطابق باشد ، جماع واجب خواهد بود » . و گاهى صيغه امر ( فأتوهنّ ) براى استحباب است ، چنان‌چه اگر حالت مرد و زن چنان باشد كه نياز به جماع دارند ، و طى مستحّب مىباشد ، پس با اين حال ، امر براى مطلق رجحان و برترى است ، راجع به معناى ( من حيث ) اختلاف شده است . از ابن عبّاس چنين نقل شده است : ( من حيث ) يعنى از جايى كه خداوند به اجتناب و دورى از زن ، شما را امر كرده بود ، كه همان قبل و فرج است . بعضىها گفته‌اند « من حيث الطّهر دون الحيض » ؛