أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
99
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
طعام را ممدّ است . زردآلو : چون داعى اسهال است اكل آن جايز نيست . تمرهندى : خشك آن مانند پوست درخت قرمز است كه اگر مدّتى در آب گذاشته شود لعل رنگ شده و شربتى بسيار حامض مىشود و اگر اين شربت را قدرى شكر داخل كنند تسكين حرارت مىكند . انگور : عند الاطبّاء انگور تازه خون را خنك مىكند اگرچه مضرّت آن از ساير ميوهجات كم است ؛ ولى كثرت اكل آن هم اسهال موجع مىآورد ؛ و انگورى كه در مكّه است محصول طايف است پوست او كلفت و بسيار لذيذ است . خرما : اگرچه بسيار شيرين و لزج است اگر اهالى بلاد بارده زياد خورده و از روى آن آب بخورند معده را افساد مىكند ، زياد خوردن آن هم مضر است . در مرآة مدينه در خصوص جنس و نوع خرما اطلاعات كامله نوشته شده است . بادام : بطىء الهضم است . گردو : اگر تازهء او را كه محصول طايف است پوست داخل آن را كنده و بخورند ضرر ندارد ، خوردن خشك او در اراضى حجازيّه مضرّ است . توت : در حجاز فقط توت سياه موجود است ولى چون خيلى زود خراب مىشود بايد از خوردن آن احتراز كرد . عنّاب : از شام مىآيد مطبوخ خشك آن علّت صدر را نافع است سكنهء جده و مكه با گشنيز طبخ كرده مبتلايان حماى صفراوى را مىخورانند . هندوانه و خربزه : اكل هندوانه در ايّام حارّه تبريد وجود و حدّت حرارت را تسكين مىنمايد ؛ ولى اكل مفرط او ورم آورده انسان را بىراحت مىكند . امّا خربزه اگر محقّق شود كه افساد معده مىكند تا بسيار شيرين او بدست نيايد نبايد تناول كرد .