اعظم تموّج نموده و از كفى كه از آن تموّج حاصل شد ، خاك تابناك كعبه و از بخار آن آسمان خلق شد . دو سال بعد از آن هم روى زمين از زير خاك عطرناك كعبة [ الله ] كشيده شده و [ به ] قدرى كه مامور بود وسعت پيدا كرد . آن‌وقت محلّ [ لطيف ] بيت اعظم تپهء بلندى از خاك قرمز بوده و ملائكه كرام آنجا را زيارت مىكردند . توبهء حضرت آدم بعد از زيارت آن خاك مكرّم مقبول آمد ، براى دفع خوف و خشيت جدايى او در بالاى آن محلّ مرتفع بيت معمور موضوع شد . بكّه : در اين اسم اختلاف هست بعضى گفته‌اند مكّه و بكّه دو اسمند براى مسمّاى واحد . چون حرف باء با حرف ميم از حيثيت مخرج دو حرف متقارب هستند على الاكثر به مقام يكديگر قائم مىشوند . و گفته‌اند كه مكّه و بكّه دو اسم هستند منسوب به بيت اللّه و حال آنكه در نزد بعضى بكّه تنها اسم بقعهء جليلهء كعبة اللّه و به يك قول ديگر اسم شهر مقدّس مكهء مكرمه است . بنا به قول صحيح اسم مواقع مسعوده كه در داخل حدود حرم اللّه و خارج مسجد الحرام هستند مكه و اسم بقعهء بيت اللّه و حرم مسجد الحرام بكّه است . بنا به قول ابن عباس چون مكهء معظمه جبابره‌اى را كه بر ضد خود او هستند به تك و اذلال مىكند لهذا مقتضى و شايستهء اسم بكّه شده است . بلد : اگرچه لغويّون گفته‌اند كه بلد به معنى صدر البلاد است ولى نظر به اشاره‌اى كه در قول جليل لا اقسم بهذا البلد شده است چون كافهء بلاد و ممالك از خاك كعبهء معظّمه خلق شده است لهذا لفظ بلد مطلقا اسم سامى كعبة اللّه است . قريه : به مناسبت اجتماع جماعت كثيره است . امّ القرى : به مناسبت اين است كه عرصهء شهر كعبة اللّه اقدم نقاط روى زمين است [ به حكم اين بيت ] : گشت مكان حرم كبريا * كرد خدايش لقب امّ القرى اقدم الارض بودن عرصهء مباركهء شهر مذكور محقّق است . اگرچه شبهه نيست كه اين