أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
50
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
مقامات اربعه مخصوص ائمهء مذاهب اربعه [ است ] . در چهار طرف كعبة اللّه چهار مقام واجب الاحترام هست ، ائمّه هر مذهب نمازهاى اوقات خمسه را با جماعتى كه منسوب به خودشان است در اين مقامات مىگزارند . مقام حنفى در طرف شمال بيت اللّه و در مقابل ميزاب الرّحمه است ، اهالى مدينهء منوّره و شام و بيت المقدس و سكنهء بلاد مسلمين كه در اين طرف واقع است ، اين طرف كعبهء مكرمه را استقبال مىكنند . مقام شافعى محاذى وجه لطيف كعبه بوده در جهت شرقى بيت اللّه و عقب مقام ابراهيم بوده ، اين طرف كعبه قبلهء اهالى ماوراء النهر و خطا [ - ختا ] و ختن و اكثر بلاد خراسان است . مقام حنبلى در طرف جنوب كعبه كه قدرى به شرق مايل است واقع بوده و قبلهء سكنهء هندوستان است . مقام حنبلى آن قدر نزديك است كه مىتوان گفت متّصل به ابنيهء بئر زمزم است . در اين عصر [ معارف حصر سلطان ، ] عثمان پاشا والى حجاز كه در تعمير مآثر جليلهء آن حوالى مباركه مساعى جميله مصروف دارد آن موقع را عوض كرده و به محاذى ابنيهء مقام حنفى آورده ، حال فاصله مقام مذكور با ابنيهء بئر مذكور بسيار شده است ( 1297 ه ) . مقام مالكى در جهت غربى كعبه و عقب بيت اللّه است . مسلمانهاى حبشستان و ممالك غربيّه در نماز به اين جهة متوجّهند . مقامات اربعهء مذكوره همه در خارج مطاف سعادت اتّصاف