أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

446

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

مكّهء مكرّمه به معلا منتهى مىشود ظاهر شده و داخل حرم شريف گرديده و مقام مبارك را از جاى خود كنده تا وادى برد ، و امّ نشهل را كه دختر عبيدة بن سعيد بن العاص بن اميّه بود پيش خود انداخته غرق و تلف نمود و به اين جهت به سيل امّ نشهل ناميده گرديد . پس از آنكه صولت هجوم سيل گذشت و آبهايى كه در درون شهر متراكم شده بود به بطن وادى جريان نمود ، عموم اهالى متّفق شده كوچه و بازارهاى مكّهء معظّمه را تطهير و تنظيف نمودند و مقام شريف را در اسفل وادى پيدا كرده به حرم شريف آوردند ؛ و ليكن چون نمىتوانستند محلّ قديم مقام شريف را معيّن كنند كيفيّت را به خليفهء اسلاميان عرض و اظهار نمودند . فاروق اعظم از اين وقعهء مؤلمه غرق درياى كدورت و اضطراب شده و به نيّت عمره به مكّهء معظّمه شتاب كرد و در هنگام وصول بدون فوت وقت به جستجوى كسى درآمد كه به تعيين مقام مقام شريف مقتدر بود و مطلب بن ابى وداعهء سهمى را كه مىتوانست موقع قديم مقام شريف را معين ند احضار و استفسار كرد . مطلب بن ابى وداعه نيز قبل از وقت به ملاحظه‌اى كه در نزد خود داشت ، ميان باب معلى جناب كعبه و مقام شريف و ما بين بئر زمزم و مقام منيف را با يك ريسمانى پيموده و آن ريسمان را در خانه خود در محلّى محفوظ داشت . حضرت فاروق ، مطلب بن ابى وداعه را احضار نموده و امر فرمود كه ريسمان مذكور را حاضر سازد . پس از حاضر ساختن ريسمان مزبور و مساحت و دقت ، مقام مبارك را به محل خود گذاشته و بنايى را كه حال مقام ابراهيم گفته مىشود تأسيس فرمود . ابن خطاب هنگامى كه ابنيهء مقام شريف را به آخر رسانيد ساير جاهاى حرم شريف مسجد الحرام و جاهاى مخروبه و منهدمه سدى را كه روم بنى جمح گفته مىشد اصلاح و تعمير نمود . پس از آنكه سد بنى جمح تعمير و اصلاح گرديد سيلى كه ظاهر مىشد از طرف سد مذكور آمده و از وادى ابراهيم گذشته و با آبهايى كه در آنجا متراكم بود انصباب مىنمود ؛ لهذا به سيلى كه از اين راه مىآمد سيل وادى ابراهيم مىگفتند . آن وقت آبهاى باران كه از جبال مكة اللّه نازل مىشد دو سيل عظيم تشكيل نموده به شهر