أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
42
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
الكرام . الزهر القاسم . اوائل . المناهل العذبه في اصلاح ماوهى من الكعبه . كتاب المعارف . استقصاء البيان في مسئلة الشاذروان . تحفة المرضية في اخبار القدسيّة . نور العين في مشهد الحسين . قرة العين في اخذ ثار الحسين . كتاب حكم اسكندرى . مباحث مندرجهء مرآة عبارت از اجمالاتى است كه از كتب مذكورهء فوق اخذ و التقاط شده ، و آن خلاصهها مبيّن آن است كه : ابنيّه مقدسهء حرمين محترمين تا اين عصر چندين دفعه تعمير و تجديد شده و به همت كدامين اشخاص و به كدام وضع و صورت توسيع و تعمير شده است . هيئت قديمهء آنها در چه شكل و طرز بود . بعدها به چه وضع و صورت گذاشته شد . مواقع مسعوده كه زيارتگاه هستند در كدام يك از نقاط خطه وسيعهء حجاز مغفرت طراز واقع شدهاند . احوال ژوغرافى محال مسجد الحرام و روضهء مطهرهء سيد الانام . آثار عتيقه و محصولات بلديه آنها . احوال مجاورت مكّه و ايجار بيوت در بكّه ، و اينكه مسائل مهمهء تقسيم كوه مباركه [ كعبه ] عبارت از چه چيز است . ملاعينى كه بيت الله را هدم و تخريب كردند كدامها بودند ، اين جرئت آنان را چه حركتى [ منتج و ] باعث شد . ملاحدهء بىانصاف و سفهاى اسلاف كه به هريك از اين دو موقع محترم جسارت به حقارت نمودند عواقب حال آنان به كجا رسيد . ارسال صرهء همايون در كدام تاريخ و در عصر كدام پادشاه مقرر شد . مقدار صرهء همايون در اعصار سابقه چه بوده است ، حال به چه ترتيب و به چه مقدار تنخواه فرستاده مىشود . محمل شريف عبارت از چيست ، در عصر كى و يا به چه سبب ايجاد و اختراع شده است .