از قبايلى كه به جمادات پرستش مىكردند يكى هم قبيله حمدان است كه در ارض حمدان ساكن بودند . حمدان كه بر وزن سگبان است اسم قبيله‌اى بوده ، افراد اين قبيله در صحراى حمدان « 1 » ركز خيام نموده و تا ظهور نور نبوت به يعوق نام صنمى كه در قريهء حيوان گذاشته شده بود پرستش مىنمودند . از اشخاصى كه تبديل ديانت خويش نمودند يكى هم ذو الكلاع حميرى است . ذو الكلاع در محل حمير نام كه در ارض يمن كائن است ساكن بوده و صنمى را كه به نسر ناميده مىشد عبادت مىنمودند . حمير به وزن درهم اسم محل مشهورى است كه در جانب غربى صنعاى يمن واقع است . كافّهء اهالى اين موقع و سكنهء عموم نواحى آن به نسر نام صنمى كه در موقع بلخ نام مركوز و موضوع بود ستايش و عبادت مىكردند ، مثل اينكه اهل يمن و حميريان به نسر پرستش مىكردند به رثام نام بتخانه‌اى نيز كه در صنعاى يمن واقع است آمد و شد مىنمودند . الحاصل هر قبيله و جماعتى از قبايل عرب در مقر خود و مخصوصا هريك در خيمه‌ها و خانه‌هاى خويش هريك صنمى گذاشته و هرگاه مسافر مىشدند در اياب و ذهاب آنها را زيارت مىكردند . اگر مىخواستند به محلى بروند اصنام را زيارت و در معاودت نيز قبل از همه به بتخانه عزيمت نموده عرض تذلّل و افتقار مىكردند و تا اين اصنام را مس نمىكردند به خانه‌هاى خود نمىرفتند . در آن زمان فترت نشان بعضى از قريشيان به هبل نام بتى كه عمرو بن لحى از ارض بلقا آورده و در درون كعبه ركز نموده بود عبادت مىكردند و كسانى هم كه آنها را مىديدند به بتهاى اساف و نائله كه در ميانهء كعبهء معظّمه و نزديك بئر زمزم مركوز بود عبادت كرده و براى آنان قربانيها ذبح مىكردند . صنم اساف كه در نزد بئر زمزم بود از طوايف جراهمه پسريغى و على قول پسريعلى و به روايتى پسر بغا و يا عمرو بوده ؛ و نائله نيز از اقوام قطورا دختر ديك و يا دختر زيد بن جرهم و على قول دختر سهيل و يا ذئب و يا اينكه دختر عمرو بن ذئب بوده است .

--> ( 1 ) . متن : همه دان .