أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
304
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
سنگ را نيز بردارند آتش بسيار مشتعل شده و ارض مكّه را به تزلزل آورد ؛ لهذا از تعميق آن ترسيده و بناى ديوار را بر روى سنگ خضراى مزبور تأسيس نمودند و در زير حجر الاسود كه در ركن شرقى بود پارچه كاغذى كه به لسان سريانى نوشته شده بود پيدا كرده و يكى از طوايف يهود او را خواند . مفاد ورقهء مذكوره عبارت از مقالهء آتيه بوده است . انا اللّه ذو بكه خلقتها يوم خلقت السموات و الارض و صوّرت الشّمس و القمر و حفظتها بسبعة افلاك حنفاء لا تزول حتى يزول اخشباها مبارك لاهلها فى الماء و اللّبن . ترجمه : من خداى عظيم الشّأن صاحب مكّهء معظّمه هستم آن بلدهء مفخمه را روزى خلقت كردم كه سماوات و ارضين و شمس و قمر را تصوير و ايجاد نمودم و براى اينكه حركات دوريّهء آنان را الى يوم القيام خللى طارى نشود شمس و قمر را به افلاك سبعه محكم نمودم تا از جبال مكّه ابى قبيس و جبل احمر زائل نشود حركات دوريّه آنان را زوال نخواهد رسيد ، در چاههاى مكّهء معظّمه و در شيرى كه از گوسفندان آنجا حاصل مىشود يمن و بركت بوده براى اهالى او آنجا مبارك است . بنا به روايت ديگر ورقهء ديگر در مقام ابراهيم ديده شد كه در او نوشته شده بود : « مكّة بيت اللّه الحرام يأتيها رزقها من ثلاثة سبل لا يحلّ لها رجل من أهلها » يعنى : مكّهء مشرفه بيت عزّت را حامل است كه خداى متعال به آيت كريمهء فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ « 1 » حرام نموده است . ارزاق سكنهء آنجا از سه راه مىآيد از اهالى آن بلدهء مقدسه هيچ فردى را در داخل حدود رفث و فسق و حرب و جدال حلال نخواهد بود و به همين لحاظ است كه حضرت رسول - عليه آلاف التّحية - در روز فيروز فتح مكّه فرمودهاند : چون ايزد پاك مكّهء مكرّمه را حرام نموده است احدى را قبل از من و بعد از من حلال نخواهد نمود . همينقدر هست كه براى من يك روزى يك ساعت حلال فرمود . هنگامى كه ديوارهاى جوانب اربعهء بيت اللّه مرتفع شده و زمان آن رسيد كه حجر الاسود را به محل مخصوص خود وضع نمايند ، در ميان افراد قبايل اختلال بزرگى
--> ( 1 ) . بقره / 197 .