أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
154
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
از ابن عباس سؤال كردند كه آيا حضرت آدم راكبا به زيارت مىرفت يا ماشيا ؟ در جواب گفت كه : ابو البشر را كدام حيوانى متحمّل مىتوانست بشود كه سوار شود ، آن حضرت در هر خطوه سه روزه مسافت قطع نموده و پياده حج مىكرد . هنگامى كه حضرت آدم به تأسيس و بنياد كعبة اللّه مامور شد در هندوستان متمكّن بود كه محل هبوط او بود . زمانى كه از آنجا درآمده و به مكّهء مكرمه رسيد كافّهء اراضى خاليه كه حضرت آدم به آنجاها قدم مىگذاشت معمور و آبادان گرديد . چنان كه مواقعى كه پاى گذاشته و گذشته بود قراء و جاهائى كه قدرى آرام گرفته بود بلاد و مداين و مواقع مقدّسهاى هم كه در آنجاها نماز گزارده بود جوامع و مدارس و مساجد ساخته گرديد . چون زمين در تحت اقدام او طى مىشد در هر قدمى يك فرسخ راه طى مىنمود . اراضى خاليه عبارت از صحراهايى است كه در ميان قدمين شريفين او مانده است . كعب الاحبار بيت معمور را كه از بهشت فرستاده شده است به خليفهء ثانى نقل و روايت كرده و گفته است كه : زمانى كه حضرت آدم به روى زمين هبوط و نزول نمود حضرت ايزد پاك يك قطعه ياقوت حمرا نازل فرمود كه به شكل خيمهاى دو در سبز از زمرّد داشت كه به شرق و غرب باز مىشد . و خداى فرمود كه اى آدم اين ياقوت بيت من است به هر قسم كه عرش اعلاى مرا طواف كرده و در اطراف آن نماز مىكنند در اطراف اين هم همانطور نماز گزارده شده و طواف كرده شود . حضرت آدم نيز با ملائكه معاونة قواعد بيت اللّه را اكمال و در بالاى آن ياقوت مجوّف حمراى مذكور را نشاينده و شروع به طاعت و عبادت در اطراف آن نمود . در اركان اربعه و هر گوشهء ياقوت مزبور يك ستون موزون مجلّى بوده و اندرون آن مانند قبّهء مسجد مجوّف بود . براى اينكه ياقوت مجوّف مذكور را به روى زمين نازل كنند هفتاد هزار ( 000 خ 70 ) ملائكهء عظام استخدام شدهاند . اقوال جمهور در تعريف بيت معمور مفسّرين كرام روايات متخالف المفاد بسيار نقل و روايت كرده بيت معمور را تعريف