أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

131

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

راه عرفات كه بطن نمره گفته مىشود هفت ( 7 ) يا نه ( 9 ) ميل استنباط كردم . و مؤلّف نخبة الدّهر گفته است از جهت مدينة الرّسول سه ( 3 ) و از راه جدّه ده ( 10 ) و از طريق طايف يازده ( 11 ) و از طرف عراق شش ( 6 ) ميل است . و در نخبة الدّهر نوشته است كه خارج اين حدود ارض حلّ خواهد بود . كوهها و بيابانها و درّه‌هائى كه داخل اين حدود است همه حرم است . اين اختلاف محال ميقات در تعيين حدود و يا تعريف نقاط ميقات نبوده بل در خصوص تجديد مقياس مساحت است بناء عليه مساحت هركس به حساب خويش صحيح خواهد بود . علىّ بن البلبان الفارسى الحنفى كه مؤلّف كتاب عمرة السّالك فى المناسك است از امام ازرقى نقل كرده و در كتاب خود گويد : كه ميقات اهالى مدينه در فراز تنعيم نزديك به موقع بيوت تغاره است كه در سه ( 3 ) ميل مسافت جهت مدينه واقع است . امام مالك گفته است محلّى كه اهالى مدينهء منوّره احرام پوشيده شروع به تلبيه مىكنند قريهء ذى الحليفه است . اين موقع لطيف محلّى است كه مسجد الشجره و بئر على در آنجا واقع است ، در نه ( 9 ) و به روايتى در ده ( 10 ) منزلى مكهء مكرّمه از طريق مدينهء منوّره واقع است . بعض اشخاص در وجه تسميهء بئر على گفته‌اند كه حضرت كرّار در اينجا با جنّيان مقاتله نموده و از اين جهت اين چاه را بئر على ناميدند . اين روايت اصل و فصل ندارد . ذى الحليفه خرابهء يك قريهء مشهوره و از جهت ميقات دورترين محلّ مكّهء مكرّمه است . رسول حضرت متعال محض اينكه اجر و مثوبات اهالى مدينه را اعظام كند امر فرمودند كه در اينجا داخل احرام شوند . بلبان فارسى ميقات اهل يمن را اين‌چنين تعريف و بيان نموده است : موقعى كه اهل يمن احرام مىپوشند در هفت ميلى جهت يمن و موقع اضاة لبن است حتى براى اعلام اينكه اينجا محلّ پوشيدن احرام است دو بيرق در آنجا مركوز است . گويا موقعى كه اضاة لبن گفته مىشود در دو مرحله مسافت مكهء معظّمه واقع و موقع يلملم است .