أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

129

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

گذاشته شده باشد . قدر و قيمت آن خزينه را همانا اسلاميان دانند و بس . كوچه‌هاى آنجا وسيع و ابنيهء آن بطور مطلوب منتظم و مرتفع ، كسانى كه بلاد سائره را ديده‌اند اگر مكهء مكرمه را ببينند ممكن نيست كه انتظام آنجا را تصديق نكنند . به اين تقدير از فقرات مسطورهء برق حارد و مقالات مفصّله يوما معلوم مىشود كه دخول ملل خارجه به بلدهء مكرّمه از طرف حكومت و از طرف اهالى ممنوع نبوده و اينكه بعضى از سيّاحين خارجه جسارت نمىكنند كه به داخل ميقات داخل شوند دليل بر هيمنه و مهابت معنوى بيت اعظم خواهد بود . بلى از زيارت حرمين محترمين هيچ آفريده‌اى ممنوع نيست ، مگر اينكه مقصود زاير خيانت و يا استهزا و اهانت بشود كه در آن حال منع و تأديب شخص مرقوم واجب مىشود . و الّا هر دقيقه و آنى باب زيارت مفتوح و گشاده است ، همين قدر هست كافّه كسانى كه در ارض حجاز هستند جبّه و يا مشلخ و يا قباى بلند مىپوشند و عمامه بسته كفيه نيز استعمال مىكنند كسانى كه به قيافت خارجى سياحت مىنمايند بديهى است كه به نظر حرمت و رعايت ديده نمىشوند ، بلكه سبب ضحك و تمسخر مىگردند و اين هم طبيعى است . به همين لحاظ است كسانى كه به آن قطعهء مباركه مىروند بايد در قيافت اعراب باشند ، اين هم در حق كسانى است كه در غير مواسم حج در واديها و صحراها سياحت مىكنند و الّا كسانى كه در مكهء مكرمه و يا مدينهء منوّره اقامت دارند اگر لباس مخصوص به مملكت خودشان را نيز بپوشند علاوه بر اينكه انزجارى از اهالى نمىبينند [ سهل است كه ] مظهر حرمت و رعايت فوق المأمول هم مىشوند ؛ زيرا نمىتوان انكار نمود كه جملهء اهالى كرام حرمين محترمين به شيم مقبولهء مهمان نوازى متخلّق مىباشند . كسانى كه [ اينها را ] منكرند ، مجاورين آن‌دو بقعهء مسعوده را به خاطر بياورند . امام مالك پس از آنكه آثار حكمت دثار چندى را كه در فضايل مكّهء مكرّمه بيان شد تصديق مىكند گويد كه : مدينهء منوّره از مكهء مكرّمه افضل است زيرا كه حضرت رسول به درگاه كبريا عرض نموده است كه : الهى تو مىدانى كه قريشيان مرا از بلده‌اى كه او را زياد دوست مىدارم بيرون مىكنند تو مرا در مملكتى جاى ده كه تو خود او را زياد دوست داشته باشى .