از آنجا كه روح تعبّد در حج بيشتر است ، سرّ بسيارى از مناسك با عقل عادى قابل تبيين نيست . لذا به هنگام گفتن لبيك ، عرض كرد : « تعبّداً و رقّاً » نظير ذكرى كه در سجدهء تلاوت گفته مىشود . پس حج يك سلسله دستوراتى دارد كه با بندگى محض و رقّيت صرف و عبوديّت تامّ هماهنگ‌تر است ، براى اين كه آن اسرار و منافع مرموز را تبيين كنند ، در روايات به صورت منافع آورده‌اند و گاهى هم به صورت داستان در سخنان اهل معرفت و دل آمده است . از يك سو به عنوان بيان اسرار است و از سوى ديگر به عنوان داستان مىخواهند بخشهاى اساسى حج را خوب تفهيم و تبيين كنند . تقوا و پارسايى روح عمل است چون محور پذيرش هر عملى تقوا و وارستگى است ، خداوند متعال اساس كعبه و مناسك حج را با تقوا پىريزى كرد . قبل از اسلام به حج و زيارت كعبه مىپرداختند و در اطراف كعبه طواف مىكردند و مناسك حج ؛ نظير قربانى و مانند آن ، بجا مىآوردند ، اما آميخته با شرك بود . به هنگام ذبح قربانى مقدارى از گوشت آن را به ديوار كعبه مىآويختند و نيز مقدارى از خونش را بر ديوار خانه مىماليدند . اين عبادت توحيدى را با آن شرك مشوب كرده بودند . اسلام كه آمد ، فرمود : « لَن ينال اللَّه لُحومُها ولا دِماؤها و لكن ينالهُ التّقوى منكم » « 1 » « خداوند متعال اين قربانى را با گوشت نمىپذيرد ، با خون نيز

--> ( 1 ) - حج : 37