كافى است ؟ برحسب اخبارى بسيار و معتبر و مورد قبول همگى علما كافى است ، چنان كه كلينى و شيخ در خبر صحيح از منصور بن حازم از حضرت صادق عليه السلام آورده‌اند كه فرمود : « رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله هميشه بر مبناى يك شاهد و قسمِ صاحبِ حق به نفع او حكم مىفرمود . » « 1 » و چنان‌كه از جمله‌ى « صاحبِ حق » نمودار است و بر حسبِ احاديث معتبره‌ى ديگر ، اين جريان تنها در امور مالى مورد قبول است و ديگر هيچ . كه در اثبات هلال ماه ، آدمكشى ، زنا و لواط و مانند اين‌ها جارى نيست . 2 - در امور مالى بر حسبِ اخبارى چند ، شهادت دو زن با قسم صاحب حق نيز كافى است « 2 » اقرار يكى از طرفين دعوى تمامى ادله‌ى علمى و غيرعلمى را تحت‌الشعاع قرار مىدهد ، كه اگر قاضى علم دارد و شهادت هم موافق علم اوست ولى طرف دعوى كه مورد علمِ قاضى و شهادت اوست خودش اقرارى بر خلاف اين علم و شهادت دارد ، البته با شروطىكه در اقرار مقرر است ، اين‌جا تنها اقرار كافى است كه مبناى حكم قاضى شرع باشد ، مگر آن كه علم قاضى بر اين اقرار برترى داشته و چنان بداند كه اين شخص بر خلاف واقع عليه خود اقرار مىكند ، ولى اگر اين اقرار مورد سوءظن نباشد طبعاً علمِ قاضى را هم به همراه شهادت از بين مىبرد . ادله‌ى ظاهرى شرعى كه مبناى صدورِ حُكْم له يا عليه طرفينِ دعوا

--> ( 1 ) - كافى باب شهادةالواحد و يمين المدعى خَبَرَ 4 و استبصار باب ماتجوز فيه شهادة الواحد خَبَر 6 ( 2 ) - چنان كه در خبر معتبر منصور بن حازم از حضرت رضا ( ع ) ( الكاقى باب مايجوز من شهادة النساء و ما لايجوز خبر 2 و تهذيب باب البينات ذيل خبر 127