آخر كار اگر اصلاح امكان‌پذير نشد بايد از هم جدا شوند . مسأله‌ى 77 - درباره‌ى « نشوز » و سرپيچى زن از تكاليف زناشويى مرد موظّف است تمامى راه‌هاى نهى از منكر را عمل كند ، و اگر نشوزش شدّت يافته و براى زندگى زناشويى ترسناك باشد ، اينجا نهى از منكر نيز شدّت مىگيرد كه : « وَالّلاتي تَخافُونَ نُشُوُزَّهُنَّ فَعِظُوهُنَّ و اهْجُروهُنَّ فِىالْمَضاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ . . . » « 1 » « زنانى كه از « نشوزِ » شان بيمناكيد - و نه از اصل سرپيچى آنان - آنها را موعظه كنيد ، سپس در خوابگاهتان به آنان پشت نماييد ، و در آخرِ كار به زدنى تأديبى اكتفا كنيد . كه اين مراتبى از نهى از منكر ميان خود آنها است ، و سپس وظيفه‌ى اصلاح به‌عهده‌ى اصلاح‌گران ديگر است زيرا : « وَإنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أهْلِها إنْ يُريدا إصلاحاً يُوَفِّق‌ِاللَّهُ بَيْنَهُما . . . » « 2 » و اگر شما - شرعمداران - از دوئيّت ميان آن دو بيمناك شديد ، كه به‌كلّى شيرازه‌ى خانواده برهم بخورد ، دو نفر مصلح از خانواده‌هاشان بفرستيد . و همين جريان در نشوز مرد هم جارى است كه : « وَإنِ امرأة خافَتْ مِنْ بَعْلِها نَشُوزاً أوْ إعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً . . . » « 3 » آيه‌ى فوق به‌گونه‌اى مختصر هر سه‌گونه اصلاحِ فيما بين را بر زنان محوّل نموده ، و از باب « وَالْمُؤمِنُونَ وَالْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أولِياءُ بَعْضٍ يَأمُرُنَ بِالْمعَرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَن‌ِالْمُنْكَرِ » « 4 » در مسئوليت امر و نهى هر دوى زن و مرد را

--> ( 1 ) - سوره‌ى نساء ، آيه‌ى 34 . ( 2 ) - سوره‌ى نساء ، آيه‌ى 35 . ( 3 ) - سوره‌ى نساء ، آيه‌ى 128 ( 4 ) - سوره‌ى توبه ، آيه‌ى 71 .