اين عموميّت تركيب نتيجه‌اش نيازمندى اجزاء تشكيل‌دهنده اجسام به يكديگر است ، بنابراين شايسته است اين تركيب عمومى مواد جهان موجب آگاهانيدن و تذكر خردمندان گردد كه جهان يعنى نيازمندى ، و بگفته شاعر : سيه‌روئى ز ممكن در دو عالم * جدا هرگز نشد و اللّه أعلم و بناچار دست نيازى بسوى نيازمند گشودن عين نادانى ، و تكيه زدن بر جهان جهندهء سراپا فقر نهايت غفلت و انحراف و بىايمانى است . سررشتهء هر نياز و نيازمندى موجودى به تمام معنى غنى و بىنياز است « فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ . . . » پس بسوى خدا شتابيد كه هرگز محكوم بجسمانيّت و در نتيجه محكوم بتركيب و فقر نيست . چهار فرضيه و يك حقيقت ! كدام يك مادر جهانند ؟ : 1 - آب ( H 2 O ) ؟ 2 - يا تنها دو اتم اكسيژن و هيدروژن ؟ 3 - و يا كليه اتمها ؟ 4 - و يا الكترون و پروتون و . . و يا . . . از آنچه تاكنون يادآور شديم سه فرضيهء نخست را دربارهء مادهء اصلى جهان دانستيم ، و هر يك از اين سه ، گرچه بنوبهء خود مؤيداتى دارند ، جز آنكه برخى از اينها با خصوصياتيكه براى مادهء نخستين جهان دانستيم موافقت ندارد ، و برخى بدون دليل است . زيرا مولكول آب تركيبى از دو اتم اكسيژن و هيدروژن و همچنين هر اتمى مركب از الكترونها و پروتونهاست ، و روى اين اصل فرضيه‌هاى مذكور يكسره ضعيف و بىاعتبار خواهند بود .