بشر با چشم مجهز و ترقيات علمى خود ، تنها اين اندازه توانسته است از شهابها و سنگهاى آسمانى بفهمد كه از شعاع چشم و روزنهء مادى توان يافت . اما اين بمبارانها بچه منظورى و بكدامين هدف متوجه است و . . اينها مطالبى نيست كه بتوان از مجراى تلسكوبهاى مادى نگريست ، و تنها ارتباط بوحى الهى است كه ميتواند از اين گونه اسرار پرده بردارد . و انكار اين گونه اسرار از طرف برخى مردم مادى بسى جاهلانه ، و مانند اينست كه يونجه فروشى كه تنها سروكارش با علوفهء چهار پايان است ، اشعهء ايكس و راديو آكتيو و اشعهء ماوراء بنفش را انكار كند ، بدين بهانه كه هيچيك آنها را در مغازهء علافى خود و بار چهار پايان نديده است . و خلاصهء نظرات دانشمندان چنان كه بتفصيل خواهيم گفت كما بيش همانست كه بعنوان نمودارى از آيات مربوطه از پيش گذشت ، اينان معترفند كه علت و منشأ سنگبارانهاى بزرگ آسمانى را نميدانند ، و تنها از ريگبارانهاى ستارگان دنباله‌دار و غيره اطلاعاتى آن هم ناقص در دست دارند . و همچنين فرق ميان تيرهاى آتشين و سنگهاى آسمانى را رسيدن و نرسيدن آنها به زمين دانسته‌اند ، و بوجود مقادير بسيارى از تيرهاى شهاب در جوّ آسمان كه همه وقت وجود دارند ، معترفند : فَوَجَدْناها مُلِئَتْ حَرَساً شَدِيداً وَ شُهُباً . ما تا آنجا كه اعترافاتشان بر خلاف مسلمات قرآنى نباشد ، دانشهايشان را براى درك مطالب مادى قرآن استخدام ميكنيم ، و در غير اين صورت خودشان نيز احيانا بقصور و ناآگاهى خويش اعتراف دارند . و اللّه الهادى . * * *