ميآمد ، ولى چون « تنفذوا من . . » فرمود - نظر مجمع تأييد مىشود كه : از اعماق آسمانها و زمين سير كرده و خارج شويد ، و اين نفوذ مشتمل بر دو مرحله است : 1 - سفر در سراسر جو پهناور كيهان و اعماق زمين . 2 - بيرون رفتن از آن . بنابراين « لا تنفذون إلا بسلطان » نيز راجع بهر دو مرحله خواهد بود ، با اين تفاوت كه سلطان در مرحلهء اول نفوذ بهر دو معنى « حجت و برهان و مملكت » ميآيد ، ولى در مرحلهء دوم تنها معنى دومين براى سلطان درست است و بس . كه : اگر هم احيانا از كشور پهناور هستى برون رويد ، هركجا كه برويد مملكت خداست ، تا هست كشور پهناور خدا است ، مگر اينكه بنيستى گرائيد كه باز هم در باطن اين جهان در سلطنت خدائيد . در هرحال : سلطان بمعنى سلطنت و قدرت است ، كه شامل بر قدرت علمى و برهانى و قدرت وسعت مملكت نيز مىباشد . * * * آنچه در آيهء فوق با بحث حاضر ارتباط دارد ، نفوذ علمى و نظرى و نفوذ بدنى انسانها است در اقطار آسمانها و زمين ، كه جز در سايهء قدرت و إحاطهء علمى - آن هم از جانب آفريدگار - امكان‌پذير نيست . بشر از لحاظ پيشرفت علم شايد احيانا دچار اين پندار جاهلانه شود كه اين منم كه چنين و چنان - از اين و آن آگاهم - اما « لا تنفذون الا بسلطان » دهندهء عقل و علم و پديد آورندهء محيط فعاليت اين دو نيروى خدا داد ، همان آفريدگار يكتاست * * *