الشيخ محمد الصادقي الطهراني
89
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
هيچگونه دليل قاطعى بر وجوب اين ترتيب نداريم . بنابراين هيچگونه ترتيبى در غسل واجب نيست . و اطلاق آيات « وَانْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّروا » ( سورهى مائده ، آيهى 6 ) و در سورهى نساء ، آيهى 43 « وَلا جُنُباًالّاعابِرى سبيلٍ حتى تَغْتَسِلوا » مرجع اختلاف رواياتى است كه در زمينهى وجوب و عدم وجوب ترتيب است ، كه خود مثلثى از ترتيب سهگانه و دوگانه و يا عدم ترتيب غسل است و اين روايت آخرين موافق اطلاق آيه است و دو روايت ديگر يا مردودند و يا حمل بر استحباب مىشوند ، و در ترتيب دوگانه و عدم ترتيب فتاوايى نيز موجود است « 1 » . بنابراين اگر بعد از غسل بفهمد كه قسمتى از بدن را نشسته چه مربوط بهسر و گردن باشد و يا از ساير اجزا بدن ، هرگز تجديد غسل لازم نيست و تنها شستن همان جاى ناشسته كافى است ولى اگر در اين ميان حدثى كوچك سر زند وضو هم پس از اتمام غسل واجب است . مسألهى 128 - در تمامى غسلها واجب است تمامى بدن شسته شود و در اينجا چنانكه گذشت - شستن روى موها كافى نيست بلكه واجب است زير آنها نيز شسته شود كه « اغتسلوا - اطهروا » شستن شمولى تمامى بدن است و اصل در اين جريان پوست بدن مىباشد و مو هم بهتبعيت بدن بايد شسته شود و ظاهراً بر خلاف وضو فرقى بين موى كوتاه و بلند هم نيست . مسألهى 129 - در غسل ترتيبى - چنان كه گذشت - موالات و پشت سر هم بودن واجب نيست ، بنابراين اگر از روى عمد يا فراموشى قسمتى از بدن را غسل نداد هرگاه خواست يا يادش آمد همان قسمت را بايستى غسل دهد و كافى است . مسألهى 130 - اگر در ضمن غسل حدثى كوچك كه باطلكنندهى وضو است سر زند بايد غسل را بهاتمام رسانيده و سپس وضو بگيرد ، زيرا حدث كوچك تنها وضو را
--> ( 1 ) - در اينكه در غسل ترتيبى ميان سر و طرفين بدن ترتيبى نيست گروهى مانند فاضل خراسانى در ذخيره و صاحب رياضالمسالك و شيخ عبداللَّه بحرانى موافقند ، و در عدم ترتيب بين طرف راست و چپ هم گروه بسيارى از فقيهان موافقت دارند ( 11 : 370 ) مانند صاحب مفتاحالكرامة و صدوق ، ابن جنيد ، ابن ادريس ، و فيض كاشانى از گذشتگان و از معاصران مرحوم آقاى خويى مىباشند